Gʻaribiy (shoir)

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Gʻaribiy (taxallusi; asl nomi Mulla Umrzoq Abduvali oʻgʻli) (1877, hozirgi Fargʻona shahri oʻrnidagi Yormozor qishlogʻi — 1961, Fargʻona viloyati Chimyon qishlogʻi) — shoir. Huvaydo shajarasidan. Buxoro madrasalarida oʻqigan. Hirotlik Islom shayx piri murshidi tariqatida boʻlgan. Ota kasbi gilkor — suvoqchilik bilan shugʻullangan.

Gʻ. asosan oʻzbek tilida, qisman forstojik tilida ijod qilgan. Adabiy merosi 14000 misra atro-fida, sheʼrlari 1000 ga yaqin. Ulardan 850 tasi gʻazal, 70 muxam-mas, qolganlari mumtoz sheʼriyatning turli janrlarida yozilgan. 1911 yilda "Gʻaribiy" taxallusi bilan yozgan sheʼrlarini toʻplab, devon tuzgan. 1917—26 yillarda "Muxbir", 1926 yildan umrining oxirigacha "Shuhrat" taxalluslarida ijod qilgan. Gʻ. Muqimiy, Furqat, Rojiy, Firoqiy, Charxiy kabi shoirlar bilan adabiy hamkorlikda boʻlgan. Sheʼrlarining koʻpchiligi falsafiy-didaktik, diniy-axloqiy maz-munda. Ularda olam, inson hayotining mohiyati, sevgimuqabbat, vafo-sadoqat, hayo, iffat, qanoat, shukr kabilar haqida fikr yuritgan. Kibru havo, taʼma, bad-nafslikni qoralagan, jamiyatdagi haqsizliklardan shikoyat qilgan. Asarlari turli bayoz va toʻplamlardan oʻrin olgan, 20- yil larda mat-buotda eʼlon qilingan. 1951—54 yillarda siyosiy qatagʻonga uchrab qamalgan. Shoirning "Devon"i, "Bayoz"i, sheʼriy toʻplamlari qoʻlyozmalari Qoʻqon adabiyot muzey-ida, sheʼriy toʻplamining dastxat nusxasi qoʻqonlik A.Madaminov qoʻlida saqtanadi.

Begali Qosimov