Filarmoniya

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Filarmoniya (yun. phileo — sevaman va harmonia — garmoniya) — 1) ayrim mamlakatlardagi konsert tashkilotlarining nomi. 19-asr ikkinchi yarmida Yevropa va Amerika shaharlarida tashkil topgan ilk F. jamiyatlari, asosan, simfonik musiqani targib qilishgan. Aksariyat mamlakatlarda F. davlat tashkiloti boʻlib, uning vazifasi yuksak badiiy musiqa asarlarini va yetuk ijrochilar mahoratini tashviq qilishdan iborat. Musiqa bilan birga baʼzan estrada sanʼati turlari (sahna raksi, badiiy oʻqish va boshqalar)ni ham namoyish qiladi. F. tarkibida yirik musiqa jamoalari (orkestr, xor va boshqalar), turli ansambl, yakkaxon xonanda va sozandalar faoliyat koʻrsatadi; 2) Oʻzbek davlat filarmoniyasi 1936 yilda tashkil topgan (1970 yildan Muhiddin Qoriyoqubov nomida, 1996 yildan "Oʻzbeknavo" birlashmasi tarkibida), 2000 yildan mazkur tashkilot Muhiddin Qoriyoqubov nomidagi akademik va xalk, badiiy jamoalar direksiyasi deb ataladi. Dastlab tarkibida M. Uzoqov, Yusufjon qiziq, Us t a Olim, Ahmadjon qoʻshnay, Tamaraxonim ansambli, shuningdek, milliy ashula va rake ansambli (1938 yildan Oʻzbek xalk, cholgʻulari orkestri), xor kapellasi, simfonik orkestr (1938), "Dutorchi qizlar ansambli" (1939), Davlat torli kvarteti (1940) va boshqa, keyinchalik "Xaytarma" (1950), "Lazgi", "Zarafshon", "Kayagim" (1960), "Shodlik" (1970) kabi ashula va rake ansambllari faoliyat koʻrsatgan. Ken g tinglovchilar jamoasi (ayniqsa, maktab oʻquvchilari)ning mumtoz musiqa bilan yaqindan tanishtirish maqsadida Oʻzbek F.si tomonidan 1950 yillardan boshlab maʼruzali konsertlar (Ya.Pekker, T. Jumayev, Il.Akbarov, T.Gʻafurbekov va boshqalar), maqom kechalari uyushtirilgan. Mahalliy ijodkorlar bilan birga jahonning yirik sanʼat namoyandalari (E.Rode, G.Ginzburg , L.Oborin, M.Rostropovich va boshqalar), taniqli musiqa jamoalari — AQSH jaz orkestri (B. Gudmen), Rossiya simfonik orkestri (Ye. Svetlanov), chex filarmonik orkestri (K.Ancherl) va boshqalarning konsertlari uyushtirilgan.

Gulshan Tursunova.