Etan

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Etan, SN3—SN3— rangsiz, hidsiz gaz. Mol.m. 30,7. Suyuqlanish temperaturasi — 183,23°, zichligi 572 kg/m3(—100°da). Suvda oz, etanol va uglevodorodlarda yaxshi eriydi. Kimyoviy xossalariga koʻra, E. toʻyingan uglevodorodlarning yaqqol vakili. Radikal mexanizm boʻyicha turli almashinish reaksiyalariga kirishadi. 550—650° da termik degidrogenlanganda etilenga aylanadi, 800°da atsetilen hosil qiladi. 300—450° da xlorlanganda etil xlorid, oksidlanganda SN3SNO va SN3SOON aralashmasi, gaz fazada nitrolanganda nitroetan va nitrometan aralashmasini beradi. E. — tabiiy va yoʻlakay gazlar komponenti (hajmiga koʻra 10%) boʻlib, ulardan past trada rektifikatsiyalash yoʻli bilan ajratib olish mumkin. Neft xom ashyosini krekinglashda koʻp miqdorda E. hosil boʻladi. Lab. sharoitida E. metil yodid SN31 dan Vyurs reaksiyasini qoʻllab, SN3S001Cha dan Kolbe reaksiyasiga koʻra, etilbromid S,N5Vg dan Grinyar reaksiyasidan foydalanib, etilenni (Ryo katalizatorligida) yoki atsetilenni (№K.ye ishtirokida) gidrogenlab olinadi.

E. — etilen va vinilxlorid olishda xom ashyo. E.ning havo bilan aralashmasi portlash xususiyatiga ega. Chaqnash temperaturasi 152°, oʻz-oʻzidan alangalanish temperaturasi 472°.