Kontent qismiga oʻtish

Chistopol

Vikipediya, erkin ensiklopediya
Chistopol aholisi
2010-yilgi aholini roʻyxatga olish 60 755[1]
2002-yilgi aholini roʻyxatga olish 63 029[2]
1989-yilgi aholini roʻyxatga olish 65 468[3]
1979-yilgi aholini roʻyxatga olish 64 285[4]

Chistopol (ruscha: Чи́стополь) yoki Chistay (tatarcha: Чистай, Çistay; chuvashcha: Чистай) — Rossiyaning Tataristondagi shaharchasi, Kuybishev suv omborining chap qirgʻogʻida, Kama daryosi boʻyida joylashgan. 2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 60 755[1].

Tarixi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Birinchi marta XVII asr oxirida yilnomalarda qayd etilgan. U juda tez rivojlandi va 1761-yilga kelib aholi soni 1000 dan oshdi. 1781-yilda Buyuk Yekaterinaning uyezd shahri maqomi berildi, uning oʻz gerbi taʼsis etildi.19-asr oxirida Chistopol yirik don savdo markaziga aylandi. 1917-yilgacha u Qozon gubernatorligidagi ikkinchi yirik shahar (Qozondan keyin) edi.

Ulug 'Vatan urushi davrida Chistopol Sovet Yozuvchilar uyushmasi uchun boshpana boʻldi, ular orasida Boris Pasternak, Leonid Leonov va boshqa taniqli shaxslar bor edi.

Shahar 1942-yilda tashkil etilgan „Vostok“ soatlar zavodi bilan ajralib turadi.

Chistopol 2015-yilgi "Rossiyadagi eng qulay shahar" nashrida III toifadagi shaharlar (aholisi 100 000 gacha) orasida birinchi oʻrinni egalladi[5].

Panorama of the central part of Chistopol
Panorama of the central part of Chistopol

1781-yilda Buyuk imperator Ketrin „Qozon gubernatorligining Chistopol tumani“ (Rosmaniya) markazini tashkil etdi. 19-asrda shaharda gʻalla yetishtirish rivojlangan. Yerlarining yarmiga yaqini savdo bilan birga gʻalla yetishtirish uchun ham foydalanilgan. Uning joylashuvi va docklari koʻplab resurslarga imkon berdi va oʻz vaqtida u Qozon gubernatorligidagi (Rosmaniya) ikkinchi yirik shaharga aylandi. Ikkinchi jahon urushidan keyin koʻplab taniqli yozuvchilar Chistopolga joylashtirildi. Oradan koʻp oʻtmay, 1942-yilda muhim soatlar zavodi ham shaharga koʻchirildi. „Vostok“ soatlari endi shaharda juda mashhur. Oʻshandan beri shahar oʻzining 19-asrdagi tuygʻusini saqlab qoldi va tarixiy markaz boʻlib qolmoqda.

Maʼmuriy va munitsipal maqomi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Maʼmuriy boʻlinishlar doirasida Chistopol Chistopolskiy tumanining maʼmuriy markazi boʻlib xizmat qiladi, garchi u uning bir qismi boʻlmasa ham.[6] Maʼmuriy boʻlinma sifatida u bitta qishloq posyolkasi (Yeriklinskiy posyolkasi) bilan birgalikda respublika ahamiyatiga ega Chistopol shahri sifatida alohida birlashtirilgan — tumanlar maqomiga teng maʼmuriy birlikdir.[6] Munitsipal boʻlinma sifatida respublika ahamiyatiga ega Chistopol shahri Chistopol shahar posyolkasi sifatida Chistopol shahar okrugi tarkibiga kiritilgan.[7]

Transporti

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shaharga Chistopol aeroporti xizmat koʻrsatadi.

Taniqli odamlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • Aleksandr Butlerov, kimyogar
  • Sofiya Gubaydulina, bastakor
  • Nikolay Lixachyov (1862—1936), olim
  • Anatoliy Marchenko, dissident
  • Boris Pasternak, yozuvchi
  • Vazif Meylanov, dissident

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Eslatmalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. 1 2 ru Federal State Statistics Service. „ru:Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1“ [2010 All-ru Population Census, vol. 1] (ru). Federal State Statistics Service (2011).
  2. ↑ Russian Federal State Statistics Service (May 21, 2004). Chislennost naseleniya Rossii, subʼektov Rossiyskoy Federatsii v sostave federalnix okrugov, rayonov, gorodskix poseleniy, selskix naselyonnix punktov — rayonnix sentrov i selskix naselyonnix punktov s naseleniem 3 tisyachi i bolee chelovek (Wayback Machine saytida 11-dekabr 2007-yil sanasida arxivlangan) [Population of Russia, Its Federal Districts, Federal Subjects, Districts, Urban Localities, Rural Localities—Administrative Centers, and Rural Localities with Population of Over 3,000] (XLS). Vserossiyskaya perepis naseleniya 2002 goda [All-Russia Population Census of 2002] (in Russian).
  3. ↑ Vsesoyuznaya perepis naseleniya 1989 g.
  4. ↑ Vsesoyuznaya perepis naseleniya 1979 g.
  5. ↑ „Чистополь: "Самый благоустроенный город России"“.
  6. 1 2 Order #01-02/9
  7. ↑ Law #44-ZRT

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • Ministerstvo yustitsii Respubliki Tatarstan. Prikaz № 01-02/9 ot 4 fevralya 2014 g. „Ob utverjdenii reestra administrativno-territorialnix edinits i naselyonnix punktov v Respublike Tatarstan“, v red. Prikaza № 01-02/160 ot 11 marta 2015 g. "O vnesenii izmeneniy v Prikaz Ministerstva yustitsii Respubliki Tatarstan ot 04.02.2014 № 01-02/9 „Ob utverjdenii reestra administrativno-territorialnix edinits i naselyonnix punktov v Respublike Tatarstan“". Opublikovan: Ofitsialniy sayt pravovoy informatsii Ministerstva yustitsii Respubliki Tatarstan (http://pravo.tatarstan.ru), 27 fevralya 2014 g. (Ministry of Justice of the Republic of Tatarstan. Order #01-02/9 of February 4, 2014 On the Adoption of the Registry of the Administrative-Territorial Units and Inhabited Localities in the Republic of Tatarstan, as amended by the Order #01-02/160 of March 11, 2015 On Amending the Order of the Ministry of Justice of the Republic of Tatarstan #01-02/9 of February 4, 2014 „On the Adoption of the Registry of the Administrative-Territorial Units and Inhabited Localities in the Republic of Tatarstan“.).
  • Gosudarstvenniy Sovet Respubliki Tatarstan. Zakon № 44-ZRT ot 31 yanvarya 2005 g. "Ob ustanovlenii granits territoriy i statuse munitsipalnogo obrazovaniya „Chistopolskiy munitsipalniy rayon“ i munitsipalnix obrazovaniy v ego sostave", v red. Zakona № 140-ZRT ot 30 dekabrya 2014 g. "O vnesenii izmeneniy v Zakon Respubliki Tatarstan "Ob ustanovlenii granits territoriy i statuse munitsipalnogo obrazovaniya „Chistopolskiy munitsipalniy rayon“ i munitsipalnix obrazovaniy v ego sostave"". Vstupil v silu so dnya ofitsialnogo opublikovaniya. Opublikovan: „Respublika Tatarstan“, №№ 18–19, 1 fevralya 2005 g. (State Council of the Republic of Tatarstan. Law #44-ZRT of January 31, 2005 On Establishing the Borders of the Territories and the Status of the Municipal Formation of „Chistopolsky Municipal District“ and of the Municipal Formations It Comprises, as amended by the Law #140-ZRT of December 30, 2014 On Amending the Law of the Republic of Tatarstan "On Establishing the Borders of the Territories and the Status of the Municipal Formation of „Chistopolsky Municipal District“ and of the Municipal Formations It Comprises". Effective as of the official publication date.).

Qoʻshimcha havolalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
"https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Chistopol&oldid=6172144" dan olindi