Carrie Chapman Catt

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Carrie Chapman Catt
Carrie Chapman Catt - National Woman's Party Records.jpg
Tavalludi
Carrie Clinton Lane

9-yanvar 1859-yil
Vafoti 9-mart 1947-yil(1947-03-09)
(88 yoshda)
New Rochelle, New York, AQSh
Fuqaroligi AQSh
Turmush oʻrtogʻi George Catt
Bilimi Iowa State Universiteti
Imzo
Carrie Chapman Catt signature.png

Carrie Chapman Catt (1859-yil 9-yanvar — 1947-yil 9-mart[1]) amerikalik ayollarning saylov huquqi yetakchisi boʻlib, 1920-yilda AQSH ayollariga ovoz berish huquqini bergan Amerika Qoʻshma Shtatlari Konstitutsiyasiga oʻn toʻqqizinchi oʻzgartirish kiritish uchun kampaniya olib bordi[2]. Catt 1900-yildan 1904-yilgacha va 1915-yildan 1920-yilgacha Amerika ayollarining saylov huquqi milliy assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib ishlagan. U 1920-yilda Saylovchi Ayollar Ligasiga va 1904-yilda Xalqaro Ayollar Saylov Alyansiga asos solgan[3], keyinchalik u Xalqaro Ayollar Alyansi deb nomlangan. U 1919-yilda ovozsiz ayollar armiyasini Kongressga ovoz berish huquqini beruvchi konstitutsiyaviy tuzatishni qabul qilish uchun bosim oʻtkazish uchun boshqargan va shtat qonun chiqaruvchi organlarini 1920-yilda uni ratifikatsiya qilishga ishontirdi va AQShdagi eng taniqli ayollardan bir boʻldi[4].

Yoshligi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Carrie Lane Chapman Catttning qizlarlik uyi, Saylov huquqi izi belgisi koʻrinadi. Charlz Siti, IA. Surat Milliy Oʻn Toʻqqizinchi Oʻzgartirish Jamiyati ruxsati bilan yuklangan.

Carrie Clinton Lane 1859-yil 9-yanvarda Viskonsin shtatining Ripon shahrida[1] Maria Louisa va Lucius Lanenning qizi boʻlib dunyoga keldi. Catt yetti yoshga toʻlganda, uning oilasi Ayova shtatidagi Charlz City qishlogʻiga koʻchib oʻtdi. Bolaligida Catt ilm-fanga qiziqqan va shifokor boʻlishni xohlagan. 1877-yilda oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, u Ayova shtatining Ames shahridagi Ayova qishloq xoʻjaligi kollejiga (hozirgi Ayova shtati universiteti) oʻqishga kirdi[5].

Cattning otasi dastlab uning kollejga kirishiga ruxsat bermadi, lekin u rozi boʻlib, xarajatlarning faqat bir qismini oʻz zimmasiga oldi[6]. Xarajatlarini toʻlash uchun Catt idish yuvuvchi, maktab kutubxonasida va maktab taʼtillarida qishloq maktablarida oʻqituvchi boʻlib ishlagan[6]. Uning birinchi kursida 27 nafar talaba bor edi, ulardan olti nafari ayol edi[6]. Catt oʻquvchilarning bilim olish koʻnikmalarini va oʻziga ishonchini oshirishga qaratilgan talabalar tashkiloti — Crescent Literary Societyga qoʻshildi. Garchi yigʻilishlarda faqat erkaklarga gapirishga ruxsat berilgan boʻlsa-da, Catt xuddi shu narsani qilishga ruxsat berishni talab qildi. Bu ayollarning guruhdagi ishtiroki haqida munozarani boshladi va oxir-oqibat ayollar yigʻilishlarda soʻzlash huquqini qoʻlga kiritdi[7]. Catt shuningdek, Pi Beta Phi aʼzosi boʻlgan[8] barcha qizlarning bahs-munozara klubini ochgan va ayollarning harbiy mashgʻulotlarda ishtirok etishini targʻib qilgan[9].

Catt taxminan 1901-yil

Shaxsiy hayoti[tahrir | manbasini tahrirlash]

1883-yil mart oyida Carrie Lane Meyson City, Ayova shtatidagi maktablar boshligʻi lavozimiga koʻtarildi, Leo Chapman haftalik Mason City Respublika gazetasini sotib oldi va nashr eta boshladi. Ayollarning saylov huquqi tarafdori boʻlib, u va Lane unashtirilgan va 1885-yil 12-fevralda Lane oilasining uyida turmush qurishgan. Ikkalasi ham muharrir sifatida haftalik gazetani chiqarishni boshladilar. 1886-yil may oyida gazetani tuhmat tufayli sotib, Leo gazetada ish topish uchun San-Frantsiskoga joʻnadi, Carrie esa Ayovada qolib, ota-onasi bilan birga yashadi va u ularga ish va uy topdi, deb xabar yubordi. 1886-yil avgust oyida Carrie Leoning tif isitmasi bilan kasallangani va u darhol kelishi kerakligi haqida telegramma oldi. Poezdda San-Fransiskoga yetib kelganida, u oʻlgan edi[10].

San-Frantsiskoda u shahar markazidagi koʻchada orqasidan ketayotgan George Cattni tasodifan uchratib qoldi. Ikkalasi kollejda birga oʻqishgan va u San-Fransiskodagi koʻprik qurish firmasining bosh muhandisi boʻlishga tayyor edi. 1887-yil avgust oyida Chapman Ayova shtatiga qaytib keldi, ammo ikkalasi aloqada boʻlishdi. 1890-yilning bahorida Chapman poezdda Catt hozir yashayotgan Vashington shtatining Sietl shahriga bordi. 1890-yil 10-iyunda ikkalasi turmush qurishdi[11].

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. 1,0 1,1 Fowler, p. 3
  2. „Carrie C. Catt Dies of Heart Attack. Woman's Suffrage Pioneer, Long an Advocate of World Peace, Succumbs at 88“. The New York Times (10-mart 1947-yil).
  3. Van Voris, pp. 59-63
  4. Van Voris, p. vii
  5. Peck, pp. 30-32.
  6. 6,0 6,1 6,2 Van Voris, p. 7.
  7. Van Voris, p. 8.
  8. „Carrie Lane Chapman Catt“. Traditions. ISU Alumni Association. 4-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-dekabr 2013-yil.
  9. Peck, pg. 33.
  10. Peck, pp. 39-43
  11. Peck, pp. 58-61