Betty Ford

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Betty Ford
Betty Ford, official White House photo color, 1974.jpg
Amerika Qo'shma Shtatlarining birinchi xonimi
Mansab davri
1974-yil 9-avgust — 1977-yil 20-yanvar
Prezident Gerald Ford
Shaxsiy maʼlumotlari
Tavalludi
Elizabeth Anne Bloomer

1918-yil 8-aprel
Chicago, Illinois, AQSh
Vafoti 2011-yil 8-iyul (93 yoshda)
Rancho Mirage, California, AQSh
Siyosiy partiyasi Respublikachi
Turmush oʻrtogʻi

William Warren ​(1942 - 1947)​

Gerald Ford ​(1948 - 2006)
Bolalari 4 ta
Imzosi

Elizabeth Anne Ford (1918-yil 8-aprel — 2011-yil 8-iyul[1]) — 1974-yildan 1977-yilgacha Prezident Gerald Fordning rafiqasi sifatida AQShning birinchi xonimi edi. Birinchi xonim sifatida u ijtimoiy siyosatda faol boʻlgan va siyosiy faol prezidentning turmush oʻrtogʻi sifatida pretsedent oʻrnatgan. Ford, shuningdek, vitse-prezident boʻlgan 1973-yildan 1974-yilgacha Qoʻshma Shtatlarning ikkinchi xonimi boʻlib ishlagan.

Turmush oʻrtogʻining vakolat muddati davomida u yuqori reytinglarni saqlab qoldi. Ford 1974-yilda mastektomiyadan keyin koʻkrak bezi saratoni haqida xabardorlikni oshirish uchun qayd etilgan. Bundan tashqari, u Teng huquqlar toʻgʻrisidagi tuzatishning (ERA) qizgʻin tarafdori edi. Abort huquqlari tarafdori va ayollar huquqlari harakatining yetakchisi sifatida u oʻsha paytdagi har bir dolzarb mavzuni, jumladan, feminizm, teng haq toʻlash, Teng huquqlar toʻgʻrisidagi tuzatishni sharhlab, tarixdagi eng samimiy birinchi xonimlardan biri sifatida shuhrat qozondi. Jinsiy aloqa, giyohvand moddalar, abort va qurol nazorati kabi mavzularda ham juda faol boʻlgan. U, shuningdek, 1970-yillarda alkogolizm va giyohvand moddalarni suisteʼmol qilish bilan uzoq davom etgan kurashini eʼlon qilganida, giyohvandlik haqida xabardorlikni oshirdi va buni birinchi xonim sifatida amalga oshirdi.

Oq uyda ishlagan yillaridan keyin u ERA uchun lobbichilik qilishni davom ettirdi va feministik harakatda faol boʻlib qoldi. U Betty Fordning giyohvandlik va giyohvandlik markazining asoschisi va direktorlar kengashining birinchi raisi boʻlib ishlagan. U Kongressning Oltin medali (1998-yilda Prezident Ford bilan birga oluvchi sifatida) va Prezidentning Ozodlik medali (1991-yilda George H.|W Bush tomonidan taqdim etilgan) bilan taqdirlangan.

Amerika Qoʻshma Shtatlarining birinchi xonimi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Vitse-prezident Gerald Ford AQShning 38-prezidenti sifatida Oq uyning Sharqiy xonasida Bosh sudya Warren Burger tomonidan Betty Fordga qarab qasamyod qilmoqda.

1974-yil 9-avgustda Richard Nixon isteʼfoga chiqqanidan soʻng Gerald Ford AQSh prezidenti lavozimiga koʻtarildi[2]. va Betty Ford Qoʻshma Shtatlarning birinchi xonimi boʻldi. Gerald Fordning vitse-prezidentlik qasamyodi paytida boʻlgani kabi, Betty Ford qasamyod qilish paytida qoʻlini qoʻygan Injilni ushlab turdi. Gerald Ford oʻzining inauguratsiya marosimida soʻzlagan nutqida: „Men bu juda ogʻir ishni boshlaganimda hech qanday erkak va faqat bitta ayoldan, aziz rafiqam Bettydan qarzdorman“ dedi[3].

Uning turmush oʻrtogʻi prezidentlik lavozimini egallagan paytda jurnalistlar Ford qanday birinchi xonim boʻlishini taxmin qilishdi, chunki ular oʻzidan oldingi prezident Pat Nixonni jurnalistlardan biri taʼkidlaganidek, „tarixdagi eng intizomli, odobli birinchi xonim“ deb oʻylashgan[4]. Ford oxir-oqibat mashhur va taʼsirchan birinchi xonimga aylandi. Fordning Amerika madaniyatiga taʼsiri eriga qaraganda ancha kengroq va uzoqroq boʻlishi mumkin, u bor-yoʻgʻi 896 kun xizmat qilgan, uning koʻp qismini prezidentlik lavozimining qadr-qimmatini tiklashga sarflagan[5]. U Eleanor Roosveltdan keyin siyosiy jihatdan eng ochiq gapiradigan birinchi xonim deb hisoblangan[6][7]. Ijtimoiy siyosatda faol boʻlgan Ford siyosiy faol prezidentning turmush oʻrtogʻi sifatida yangi zamin yaratdi[8].

1975-yilda Time jurnali „Amerikalik ayollar“ni „Yil odami“ deb eʼlon qilganida, jurnal Fordni „amerikalik ayollar“ nomidan tanlangan oʻn bir ayoldan biri sifatida eʼlon qildi. Oʻsha yili People jurnali Fordni Amerikadagi eng qiziq uch kishidan biri deb atadi[9]. 1977-yilda World Almanax Fordni 25 ta eng nufuzli amerikalik ayollar reytingiga kiritdi[10].

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Wedding“. Gerald R. Ford Presidential Library and Museum. — „Gerald R. Ford, Jr., and Betty Bloomer Warren at their wedding rehearsal dinner..“. 11-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-fevral 2020-yil.
  2. „Gerald R. Ford Presidential Library and Museum“. www.fordlibrarymuseum.gov. Gerald R. Ford Presidential Library & Museum. Qaraldi: 15-may 2022-yil.
  3. „First Lady Biography—Betty Ford“. National First Ladies' Library (25-yanvar 2023-yil). Qaraldi: 10-iyul 2011-yil.
  4. Anthony, Carl Sferrazza. First Ladies: The Saga of the Presidents' Wives and Their Power; 1961–1990 (Volume II). New York City: William Morrow and Company, 1991 — 220 bet. ISBN 978-0-688-10562-4. 
  5. „Betty Ford’s Legacy Wide and Lasting“, National Journal, July 9, 2011
  6. „Betty Ford“ (en). Newspapers.com. Des Moines Tribune (9-yanvar 1976-yil). Qaraldi: 15-may 2022-yil.
  7. Nichols. „Betty Ford: Feminist, Social Liberal, Republican“. The Nation (9-iyul 2011-yil). Qaraldi: 15-may 2022-yil.
  8. „Women: A Fighting First Lady“. Time (3-mart 1975-yil). Qaraldi: 15-iyul 2011-yil.
  9. Tucker. „Betty Ford, again putting on a brave face“ (en). NBC News (29-dekabr 2006-yil). Qaraldi: 13-may 2022-yil.
  10. „Digitized from Box 39 of the Sheila Weidenfeld Files at the Gerald R. Ford Presidential Library“. www.fordlibrarymuseum.gov. Ford Library Museum. Qaraldi: 15-may 2022-yil.