BDSM

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
BDSM
A scene about BDSM
Bo'yniga zanjir osilgan ayol
Ko'rinish
B&D, B/D, or BD Bondaj va Intizom
D&s, D/s, or Ds Hukmronlik va bo'ysunish
S&M, S/M, or SM Sadizm va masochizm
Rollar
Yuqori/dominant jarayonni amalga oshiradigan yoki nazorat qiluvchi sherik
Pastki/bo'ysunuvchi qabul qiluvchi yoki nazorat qilinadigan sherik
Almashinuv Rollar o'rtasida o'rin almashinuv
BDSM soʻzining bosh harf osti maʼnolari

BDSM — bu qullik, intizom, hukmronlik va bo'ysunish, sadomazoxizm va boshqa tegishli shaxslararo dinamikani oʻz ichiga olgan, turli xil erotik amaliyotlar yoki rol oʻyinlari jamlanmasidir. Baʼzi insonlar oʻzlarini BDSM bilan shugʻullanmaydigan deb hisoblashlarini hamda odamlar tomonidan shugʻullanishi mumkin boʻlgan keng koʻlamli amaliyotlarni hisobga olsak, BDSM hamjamiyatiga yoki submadaniyatiga qoʻshilish koʻpincha oʻz-oʻzini aniqlash va umumiy tajribaga bogʻliq deya taʼkidlanadi.

BDSM atamasi birinchi marta 1991-yilda Usenet postida qayd etilgan[1] va B/D (qullik va intizom), D/s (hukmronlik va boʻysunish) va S/M (sadizm va masochism) qisqartmalarining birikmasi sifatida talqin qilingan. Endilikda BDSM keng koʻlamli faoliyatni, shaxslararo munosabatlar shakllarini va alohida submadaniyatlarni qamrab oluvchi ibora sifatida ishlatilinadi. BDSM bilan shugʻullanuvchi shaxslar odatda oʻzini jamiyatdagi meʼyoriy boʻlmagan har qanday odamni qabul qiladi. Bularga cross-dresserlar, tanani oʻzgartirish ixlosmandlari, hayvonlarning rollarini oʻynovchilar, fetishistlar va boshqalar kiradi.

BDSMdagi faoliyat va munosabatlar koʻpincha ishtirokchilar bir-birini toʻldiruvchi va kuchlar tengsizligini oʻz ichiga oluvchi rollarni oʻz zimmalariga olishlari bilan tavsiflanadi. Shuning uchun ikkala sherikning ham xabardor roziligi gʻoyasi juda muhimdir. Bu rollarni ajratish uchun koʻpincha boʻysunuvchi va dominant atamalaridan foydalaniladi hamda dominant sherik („dom“) boʻysunuvchi („sub“) ustidan psixologik nazoratni qoʻlga oladi. Ushbu terminlar oʻrniga yuqori va pastki atamalari ham qoʻllanilad. Yuqori (top) shaxs harakatning qoʻzgʻatuvchisi, pastki (bottom) esa harakatning qabul qiluvchisi. Ikki atama toʻplami bir-biridan juda farq qiladi. Masalan, kimdir boshqa odam uchun past rol oʻynashni tanlashi mumkin (masalan, qamchilash orqali) Oʻyin-kulgi atamasi psixologik jihatdan hukmronlik qilish degan maʼnoni anglatmaydi va ushbu atama ifodasi sifatida boʻysunuvchilarga oʻzlarining dominantlarini massaj qilish buyurilishi ham mumkin.

Sub va dom qisqartmalari tez-tez boʻysunuvchi va dominant oʻrniga ishlatiladi. Baʼzida ayolga xos boʻlgan mistress, domme va dominatrix atamalari dominant ayolni tasvirlash uchun ishlatiladi, baʼzan esa gender-neytral dom atamasi oʻrniga qoʻllanilishi mumkin. Yuqori/dominant va pastki/boʻysunuvchi rollar oʻrtasida oʻzgargan shaxslar — munosabatlardan munosabatlarga yoki maʼlum munosabatlar doirasida keskin oʻrgarishni yuzaga keltirib chiqaradi. Rollarning aniq taʼrifi va oʻzini oʻzi identifikatsiya qilish BDSM ishtirokchilari oʻrtasida keng tarqalgan munozara mavzusidir[2].

Asoslar[tahrir | manbasini tahrirlash]

 

Kishanlangan va ko'zlari bog'langan erkak
Og'zi va ko'krak uchlarini maxsus jism qistirilgan erkak

BDSM harakatlari koʻpincha „oʻyin“, „sahna“ yoki „sessiya“ deb ataladigan ikkala tomon tomonidan kelishilgan maʼlum bir vaqt oraligʻida amalga oshirilishi mumkin. Ishtirokchilar, garchi ogʻriq yoki tahqirlash yoki cheklash kabi koʻplab amaliyotlar boshqa sharoitlarda yoqimsiz boʻlsa hambundan zavq olishadi. Jinsiy faollik kabi aniq jinsiy faoliyat seans ichida sodir boʻlishi mumkin, lekin bu muhim emas[3]. Yuridik sabablarga koʻra, bunday ochiq jinsiy aloqa jamoat oʻyin joylarida kamdan-kam uchraydi va baʼzida ziyofat yoki oʻyin maydoni qoidalari bilan taqiqlanadi. Bu jamoat „oʻyin maydoni“, oʻrnatilgan jamoat zindonidagi ziyofatdan tortib, tungi klub yoki ijtimoiy tadbirdagi oʻyin "zonasi kabi joylar boʻlishi mumkin. Baʼzilarida ayollar uchun panties / koʻkrak stikerlari (erkaklar uchun ichki kiyim) yoʻri’gi mavjud va baʼzilarida ochiq-oydin jinsiy harakatlar bilan toʻliq yalangʻochlikka ruxsat beriladi[4].

Erotik tahqirlash : AQShdagi Folsom koʻchasi yarmarkasida qafasga qamalgan, tanasida qamish izlari bor, itoatkor ayol.

BDSMni amalga oshirishning asosiy tamoyillari uni barcha tomonlarning xabardor roziligi bilan amalga oshirishni talab qiladi. 1980-yillardan boshlab, koʻplab amaliyotchilar va tashkilotlar (dastlab GMSMA — gey SM faol tashkiloti) xavfsiz, sogʻlom va konsensual, yaʼni hamma narsa xavfsiz faoliyatga asoslangan, barcha ishtirokchilar etarli darajada rozilik berish uchun sogʻlom fikr va barcha ishtirokchilar rozi boʻlishlari haqida konsepsiya qabul qiladilar[5]. Odatda, ushbu, SSC sifatida qisqartiriladi. Oʻzaro rozilik BDSM va jinsiy zoʻravonlik va oiladagi zoʻravonlik kabi jinoyatlar oʻrtasida aniq huquqiy va axloqiy farqni keltirib chiqaradi[6].

Baʼzi BDSM amaliyotchilari SSCdan farq qiladigan xatti-harakatlar kodini afzal koʻrishadi. „Xavf-xatardan xabardor konsensual kink“ (RACK) sifatida tavsiflangan ushbu kod ishtirokchilarning individual mas’uliyati yanada kuchliroq taʼkidlangan uslubga ustunlik beradi, bunda har bir ishtirokchi oʻz farovonligi uchun javobgar boʻladi. RACK himoyachilarining taʼkidlashicha, SSC xavfni muhokama qilishga xalaqit berishi mumkin, chunki hech qanday faoliyat haqiqatan ham „xavfsiz“ emas va hatto past xavfli imkoniyatlarni muhokama qilish haqiqatan ham xabardor rozilik uchun zarurdir. Ularning taʼkidlashicha, „xavfsiz“ va „xavfsiz“ faoliyat oʻrtasida alohida chegara oʻrnatish mafkuraviy jihatdan kattalarning oʻzlari uchun mukofot va xavflarni baholash huquqiga rozilik berishni rad etadi; baʼzi kattalar xavfdan qatʼi nazar, muayyan faoliyatga jalb qilinadi; va BDSM oʻyinlariga, ayniqsa xavfli oʻyin yoki chekka oʻyinga — ekstremal sport bilan bir xil munosabatda boʻlish, ham hurmat bilan, ham amaliyotchilar oʻzlarini oʻqitishlari va xavfni kamaytirish uchun yuqori xavfli faoliyat bilan shugʻullanishlari talabi bilan munosabatda boʻlishlari kerak. RACK qabul qilingan xavfsiz amaliyotlardan koʻra, birinchi navbatda, xabardorlik va xabardor rozilikka eʼtibor qaratilishi mumkin[7].

Rozilik eng muhim mezondir. Sadomazoxistik vaziyatga rozilik va muvofiqlikni faqat potentsial natijalarni baholay oladigan odamlar berishi mumkin. Ularning roziligi uchun ular tegishli maʼlumotlarga (voqea sodir boʻlgan joy qay darajada borishi, potentsial xavf-xatarlar, agar xavfsiz soʻz ishlatilsa, bu nima va hokazo) va hukm qilish uchun zarur aqliy qobiliyatga ega boʻlishi kerak. Olingan rozilik va tushunish vaqti-vaqti bilan yozma „shartnoma“da umumlashtiriladi, bu nima boʻlishi mumkin va nima boʻlishi mumkin emasligi haqidagi kelishuvdir[8].

BDSM oʻyinlari odatda shunday tuzilganki, rozilik beruvchi hamkor sahna paytida istalgan vaqtda oʻz roziligini qaytarib olishi mumkin[9], masalan, oldindan kelishilgan xavfsiz soʻzni ishlatish[10][11]. Kelishilgan xavfsiz soʻzdan foydalanish (yoki baʼzida toʻpni tushirish yoki qoʻngʻiroq chalish kabi „xavfsiz belgi“, ayniqsa nutq cheklanganda) baʼzilar tomonidan ochiqchasiga rozilikdan voz kechish sifatida koʻriladi. Xavfsiz soʻzni hurmat qilmaslik jiddiy notoʻgʻri xatti-harakatlar hisoblanadi va tegishli qonunga koʻra jinoyatni tashkil qilishi mumkin[10], chunki pastki yoki yuqori qismi xavfsiz soʻzdan foydalanishdan keyingi har qanday harakatlarga uning roziligini aniq bekor qilgan. Boshqa sahnalar uchun, ayniqsa, oʻrnatilgan munosabatlarda, rozilikni aniq bekor qilish oʻrniga, ogohlantirishni („bu juda qizgʻin boʻlib bormoqda“) bildirish uchun xavfsiz soʻz kelishilishi mumkin; va baʼzilari xavfsiz soʻzni umuman ishlatmaslikni tanlaydi.

Terminologiya va turlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

2015-yilda Germaniyada boʻlib oʻtgan BoundCon tadbirida erkak qullik ustasi tomoshabinlarga arqon bilan bogʻlanishni qanday qilishni namoyish etadi. Bu erda qoʻllanilgan bogʻlash texnikasi — quti bogʻlash, qoʻl va koʻkrak qulligining asosiy shakli[12].

BDSM boshlangʻich davri quyidagilarni anglatadi:

  • Bondage and discipline (B&D)
  • Dominance and submission (D&s)
  • Sadomasochism (or S&M)

Bu atamalar sadomazoxizm oʻrnini egalladi, chunki ular BDSM faoliyatini kengroq qamrab oladi va psixologik ogʻriq oʻrniga itoatkor rollarga eʼtibor beradi. Model faqat fenomenologik farqlashga urinishdir. Bu sohalar orasida insonning shahvoniyligi sohasidagi individual didlar va imtiyozlar bir-biriga mos kelishi mumkin.

BDSM boshlangʻichizmi ostida ushbu psixologik va fiziologik jihatlar ham oʻz ichiga oladi:

  • Erkaklar hukmronligi
  • Qul erkak
  • Ayol ustunligi
  • Qul ayol

Qullik atamasi jismoniy cheklash amaliyotini tavsiflaydi. Qullik odatda, lekin har doim ham jinsiy amaliyotdir[13]. Qullik BDSM ning katta sohasidagi juda mashhur oʻzgarish boʻlsa-da, baʼzida u ushbu sohaning qolgan qismidan ajralib turadi[14]. 2015-yilda 1000 dan ortiq Kanadaliklarni oʻrganish shuni koʻrsatdiki, barcha erkaklarning qariyb yarmi qullik xayollarini ushlab turishgan va ayollarning deyarli yarmi ham buni qilishgan[15]. Qattiq maʼnoda qullik sherikni qoʻshimchalarini bir-biriga bogʻlash orqali bogʻlashni anglatadi; masalan, kishan yoki arqonlardan foydalanish yoki qoʻllarini ob’ektga bogʻlab qoʻyish orqali. Qullikka qoʻshimchalarni yoyish va ularni Avliyo Endryu xochiga yoki yoyuvchi panjaralarga zanjirlar yoki arqonlar bilan mahkamlash orqali ham erishish mumkin[16].

Intizom atamasi ochiq xatti-harakatlarni nazorat qilish uchun qoidalar va jazolardan foydalangan holda psixologik cheklashni tavsiflaydi.  Jazo jismoniy sabab boʻlgan ogʻriq (masalan, qamish), psixologik sabab boʻlgan tahqirlash (masalan, jamoat bilan bogʻlanish) yoki jismoniy sabab boʻlgan erkinlikni yoʻqotish (masalan, boʻysunuvchi sherikni toʻshakning oyogʻiga zanjirband qilish) boʻlishi mumkin. Yana bir jihat — pastki qismning tuzilgan treningidir[17].

Arqon va yoyuvchi bar bilan. Ushbu amaliyot immobilizatsiya va ogʻriqning sezilarli taʼsiriga egadir.

Timsollar[tahrir | manbasini tahrirlash]

BDSM Rights Flag colour
Triskelion turi emblemasi bilan BDSM huquqlari bayrogʻi
Teri magʻrurlik bayrogʻi BDSM va fetish subkulturasining ramzi

BDSM hamjamiyatining eng koʻp qoʻllaniladigan belgilaridan biri aylana ichidagi triskelion shaklining hosilasidir.[18] Triskelening turli shakllari koʻplab madaniyatlarda juda koʻp foydalanish va koʻp maʼnolarga ega edi; uning BDSM foydalanish klassik kitob „O“ hikoyasidagi O halqasidan olingan. BDSM emblemasi loyihasi triskelion belgisining aniq belgilangan shakliga nisbatan mualliflik huquqini talab qiladi; triskelionning boshqa variantlari mualliflik huquqiga oid daʼvolardan xoli.[19]

Shuningdek qarang[tahrir | manbasini tahrirlash]

 

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „BDSM n. (in entry B, n.)“. Oxford English Dictionary Online. Oxford University Press (iyun 2013). 31-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-noyabr 2015-yil.
  2. Grau. „What do B&D, S&M, D&S, "top", "bottom" mean“. Leather Roses (1995). 11-yanvar 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-yanvar 2008-yil.
  3. Miller, Phillip. Screw the Roses, Send Me the Thorns: The Romance and Sexual Sorcery of Sadomasochism. Mystic Rose Books, 1995 — 55 bet. ISBN 978-0-9645960-0-9. 
  4. „Dictionary of BDSM Terms“. 2-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-noyabr 2014-yil.
  5. Bill Henkin, Sybil Holiday: Consensual Sadomasochism : How to Talk About It and How to Do It Safely, page 64, Publisher: Daedalus Publishing Company 2006, ISBN 978-1-881943-12-9
  6. „VICSS / Difference between Abuse and Power Exchange by the NLA, Dutch SM Media Information Center and Powerrotics“. 16-dekabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2007-yil.
  7. „Rack vs. SSC“. Within Reality (2003). 8-yanvar 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-noyabr 2006-yil.
  8. Dossie Easton, Janet W. Hardy: The New Topping Book, Greenery Press (CA) 2002, ISBN 978-1-890159-36-8
  9. Dossie Easton, Janet W. Hardy: The New Topping Book, page 72, Greenery Press (CA) 2002, ISBN 978-1-890159-36-8
  10. 10,0 10,1 Wiseman, Jay. SM 101: A Realistic Introduction. California: Greenery Press, 1998. ISBN 978-0-9639763-8-3. 
  11. Dossie Easton, Janet W. Hardy: The New Topping Book, page 71, Greenery Press (CA) 2002
  12. „The Restrained Elegance lexicon of slavegirl bondage poses and positions“. www.restrainedelegance.com. 23-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2017-yil.
  13. Matthias T. J. Grimme: Das Bondage-Handbuch. Anleitung zum erotischen Fesseln. Charon-Verlag, Hamburg 1999, ISBN 978-3-931406-16-5. (German)
  14. Lee „Bridgett“ Harrington: Shibari You Can Use: Japanese Rope Bondage and Erotic Macramé, Mystic Productions 2007, ISBN 978-0-615-14490-0.
  15. Joyal, Christian C.; Cossette, Amélie; Lapierre, Vanessa (February 2015). „What Exactly Is an Unusual Sexual Fantasy?“. The Journal of Sexual Medicine. 12-jild, № #2. 328–340-bet. doi:10.1111/jsm.12734. ISSN 1743-6095. PMID 25359122.
  16. Wiseman, Jay. Jay Wiseman's Erotic Bondage Handbook. CA: Greenery Press, 2000. ISBN 978-1-890159-13-9. 
  17. Bill Henkin, Sybil Holiday: Consensual Sadomasochism: How to Talk About It and How to Do It Safely, page 71, Daedalus Publishing Company, 1996, ISBN 978-1-881943-12-9.
  18. Luminais, Misty. In the Habit of Being Kinky: Practice and Resistance in a BDSM Community, Texas. Washington State University, May 2012 — 121 bet. 10-noyabr 2014-yilda qaraldi. 
  19. „Emblem Home Page“. 24-sentabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-oktabr 2014-yil.

 

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]