Ayollar qiziqchiligi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ayollar qiziqchiligi (teatri) – o‘zbek xotin-qizlari orasida tarqalgan xalq og‘zaki san’atining bir turi. 18– 19-asrlarda xotin-qizlar orasida keng tarqalgan. Mac, 19-asrda Qo‘qonda Iqlim dodho degan san’atkor rahbarligida ayol qiziqchilar to‘dasi bo‘lgan. Ularning repertuari turli xil qiziqchilik, kulgili hikoyalar, hajviy qo‘shiqlar, raqs va yallalardan tashkil topgan. Keyingi davrda ham Ayollar qiziqchiligi (t.) va uning an’analari davom etib keldi. Ayollar qiziqchiligi (t.) qurilishi, mazmuni, badiiy vositalari bilan erkak masharaboz va qiziqchilar tomoshalariga yaqin turadi. Farqi shun-daki, A.q (t.)da ijodkor ham, ijrochi ham, tomoshabin ham ayollar. Erkaklar rolini ham ayollar o‘ynagan. Ayollardan ko‘plab taniqli masharaboz va qiziqchilar chiqqan: g‘o‘slik (Samarqand viloyati, Urgut tumani) Qursiya Rustamova, Ro‘zi Shoyimova; chopiqlik (Qashqadaryo viloya-ti, Shahrisabz tumani) Xongul Olimova, Basgul Qudratova; qibraylik (Toshkent viloyati, Qibray tumani) Salomat Muta-lova, Adolat Tursunova; jalaquduqlik (Andijon viloyati) Sojida Niyozmatova, Sottixon Ashurova, Adolat Botirova va boshqa Ular ko‘rsatgan ayrim tomoshalarda ijtimoiy masalalar ham ko‘tarilgan. Bosh mavzu esa, xotin-qizlarning kun-dalik hayoti, o‘y-fikri, orzu istagi, tav-diridir. "O‘sma qo‘yish", "Kundoshlik", "Podachi", "Gung", "Malla devona" kabi asarlarda ayollarning o‘tmishdagi og‘ir mehnati va ayanchli qismati tasvirlansa, "Zambur", "Domla eshon", "Loy sovun" hajviyalarida amaddor va firibgarlar fosh etiladi. Keyingi davrda yaratilgan Ayollar qiziqchiligi (t.) asarlari asosini axloq, turmush, oila va tarbiya mavzuidagi tomoshalar tashkil etdi.Ad.: Qodirov M., O‘zbek xalq og‘zaki dramasi, T., 1963.Muhsin Qodirov.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil