Ayiqtovonlar

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Ayiqtovonlar (Ranunculus) - ayiqtovondoshlar oilasiga mansub ko‘p yillik (ba’zi turlari bir yillik) o‘simliklar turkumi. Yer yuzida 600 ga yaqin turi, shu jumladan O‘rta Osiyoda 65 turi bor; ko‘proq sernam yerlarda, O‘rta Osiyoda esa cho‘l va adirlarda ham o‘sadi. A. poyasining uz. 15—60 sm, ba’zan 80 sm ga boradi; gullari sariq, to‘g‘ri (ak-tinomorf), qo‘sh gulqo‘rg‘onli. Gulkosa va gultojisi 5 bargli, har bir tojbar-gning tagida qipiqsimon o‘simta bilan yopilib turadigan shira bezi bor, chang-chi va urug‘chilari ko‘p. Gulo‘rni ba’zi turlarida tuksiz, boshqalarida sertuk. Barglari panjasimon o‘yma, poyaning pa-stidan yuqorisiga tomon maydalashib bo-radi. Mevasi apokarp va quruq (q. Meed). A.ning O‘zbekistonda 32 turi (ko‘proq R. pinnatisectus, R. linerilobus, R. Severtzovii 238va b.) o‘sadi. Tarkibida zaharli modda — anemonol bo‘lgani uchun A. li o‘tloqlarda mol boqish xavfli. A. o‘rib quritilganda zaharsizlanadi. Ba’zi turlari xushman-zara o‘simlik sifatida ekiladi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil