Axborot olish kafolatlari va erkinligi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Axborot olish kafolatlari va erkinligi – har bir shax-sning o‘zi istalgan axborotni izlash, olish va tarqatishga haqli ekanligi. Oʻzbekiston Respublikasida barcha davlat organlari, jamoat birlashmalari va mansabdor shaxslar fuqarolarga ularning huquq va manfa-atlariga daxldor bo‘lgan hujjat, qaror va boshqa xil materiallar bilan tanishib chiqish imkoniyatini yaratib berishi lozim (Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyam, 30-modda). "Axborot olish kafolatlari va erkinligi to‘g‘risida"gi Oʻzbekiston Respublikasi qonuni (1997 yil 24 aprel)ga ko‘ra, har bir fuqaro o‘z man-faatlariga daxldor axborotni bepul, boshqa axborotlarni kelishuv bo‘yicha haq to‘lab olish imkoniga ega. Shaxsning bu hakda yozma yoki og‘zaki murojaatiga qisqa muddatda, uzog‘i bilan 30 kundan kechiktir-may javob berilishi shart. Axborot olish kafolatlari va erkinligi k. va e. Oʻzbekiston Respublikasida kutubxona va hujjatxonalardan foydalanish bepulligi, fuqarolar o‘zlariga zarur axborotni bevosita yoki qonuniy vakillari yordamida izlash, olish, tadqiq etish va tarqatish, hujjat va boshqa axborot manbalaridan nusxa, foto-tasvir olishlariga ijozat berilgani bilan ham kafolatlangan. Jumladan, fuqaroviy, xo‘jalik, ma’muriy va ji-noyat ishlari ko‘rilayotganda sud majlisi ishtirokchilarining so‘zlari va xatti-harakatlarini rasmana yoki stenografiya tarzida yozib olish, magnit tasmasida aks ettirish, sudning ruxsati bilan foto, kino, video tasvirga tushirish, ularni radio tarmoqlari va televideniye orqali namoyish qilish mumkin. Gumon ostidagi shaxs o‘zining qanday jino-yatda gumonsirilayotgani, ayblanuvchi – nimada ayblanayotganini bilishga, ular va ishdan manfaatdor b. shaxslar: jabrlanuvchi, fuqaroviy da’vogar, fu-karoviy javobgar, ularning vakillari ihdagi barcha materiallar bilan tanishib chiqishga, ulardan ko‘chirma va nusxalar olishga, shu maqsadda tarjimon xizmatidan bepul foydalanishga haklidir. Agar asossiz ushlangan, qamoqda saqlangan yoki sudlangan shaxs to‘g‘risida ilgari matbuotda, radio va televideniye orqali xabar berilgan bo‘lsa, u begunoh ekanli-gi, okdangani haqida ayni o‘sha ommaviy 813axborot vositasida e’lon qilinishi shart. Axborot olish kafolatlari va erkinligi k. va e. ommaviy axborot vo-sitalari va jurnalistlarga ham ular zarur deb hisoblagan axborotni olish, uni xolisona tekshirish va senzurasiz tarqatish imkoniyatlarini kafolatlaydi. Axborot olish kafolatlari va erkinligi k. va e.dan boshqalarning ichki hayotiga taalluqli axborotni oshkor etish, taqiqlangan ilmiy, texnikaviy, kasbiy, ishlab chiqarish jarayonlariga oid, shuning-dek davlat siri hisoblangan axborotni to‘plash va tarqatish maqsadida foyda-lanish konunga biioan javobgarlikka sabab bo‘ladi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil