Avtoradiografiya

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Avtoradiografiya, autoradio-grafiya, radioavtografiya– biror ob’yektda radioaktiv moddalarning qanday taqsimlanishini o‘rganish usuli. A.da tekshiriladigan ob’ekt yuziga radio-aktiv moddalarning nurlarini seza-digan fotoemulsiya beriladi; ob’ek-tdagi radioaktiv moddalar doim nur chiqarib turgani uchun fotoemulsiyani qoraytiradi, go‘yo o‘zini-o‘zi suratga tu-shiradi (usulning nomi ham shundan). Ob’ektga fotoemulsiya berishning bir necha yo‘li bor: foto-emulsiyani suyul-tirib, namuna yuziga quyish yoki namuna sirtini silliqlab, unga fotoplastinka bostirib qo‘yish mumkin. Radioaktiv moddalarning qanday taqsimlangani to‘g‘risida bir fikrga kelish uchun foto-emulsiyaning qanchalik qoraygani eta-longa solishtirib ko‘riladi yoki foto-emulsiyaga tushgan nur izlari optik, elektron mikroskoplarda sanaladi. Radioaktiv moddalarning namunada taqsimlanishini ko‘rsatadigan foto-grafik tasvir avtoradiogramma yoki radioavtogramma deb ataladi. A. fizi-ka va texnikada, biol. va tibbiyotda keng qo‘llaniladi. A. usuli har xil rudalarda radioaktiv elementlar bor-yo‘qligini, tog‘ jinslari, metall qotishmalarida bu elementlar qanday taqsimlanishini, tabiiy radioaktiv elementlarning tana to‘qimalarida qanday tarqalishini bi-lib olishga yordam beradi. Radioaktiv izotoplar bilan nishonlangan birikmalarni organizmga yuborish va to‘qima hamda hujayralarni keyin A. usuli bilan tek-shirish tegishli jarayonlarning qaysi hujayralar yoki hujayra tuzilmalarida bo‘lib o‘tishini, biror xil moddalarning qanday tuzilmalarga jo bo‘lishini aniqlashga imkon beradi va hokazo (qarang Radi-ografiya).

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil