Avtobachi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Avtobachi – Karmana-Navoiy va Buxoro vohalari oralig‘idagi pla-to. Zarafshon daryosining shimolida joy-lashgan. A. Zarafshonning qadimgi allyuviy yotqiziklaridan tashkil topgan. Allyu-vial yotqiziqlarni Zarafshon daryosi kesib o‘tib, shimolida A. va janubida Kiziltepa platolarini hosil qiladi.A. yon-atrof tekisliklaridan 4–5 m ko‘tarilgan. Echkili dashti deb atalgan g‘arbiy qismi bora-bora Qizilqumga tutashib ketgan. A.ning usti yassi te-kislik, unda yotiq yon bag‘irli va yassi tubli pastqamliklar mavjud bo‘lib, bir vaqtlar suv oqqan o‘zanlarning izlari saqlangan. Tubi taqirli botiqlar ham bor. A. neogen davrining qum-tosh, gil, mergel jinslari, Zarafshon daryo-sining qadimgi silliqlangan shag‘al toshlaridan iborat qisqa antiklinal ustida tarkib topgan. Shagal toshlar 20 m chuqurlikkacha, ya’ni konglomeratlargacha sementlashgan, qatlamlar orasida qumtoshning yupqa qatlamchalari uchraydi. Shag‘al toshlarning yuqori qismi (2 m chuqurlikkacha) gipslashgan. Ular ustida sergips qumoq va qumloqlar mavjud. Grunt suvlari konglomeratlarda 10 – 25 m chuqurlikda sho‘rlangan (1 l suvda 10–12 g tuz bor), daryo vodiysiga yaqinlashgan sari su-vining sho‘rligi kamayadi. A.da sho‘rtob bo‘z-qo‘ng‘ir tuproqlar tarqalgan, tarkibida gips miqdori ko‘p (20–30% va undan ziyod). Biyurg‘un, boyalich, shuvoq va boshqa cho‘l o‘simliklari o‘sadi. Yaylov chor-vachiligida foydalaniladi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil