Avar xoqonligi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Avar xoqonligi – Pannoniya (hozirgi Vengriya, Yugoslaviya va Avstriya hududining bir qismi)dagi avarlarning davlat birlashmasi (6-asr o‘rtasi – 8-asr oxiri). G‘arbiy turk xoqonligining aso-sini tashkil etgan, boshida avarlar tur-gan yirik kabilalar uyushmasi O‘rta Osi-yodan Kaspiy bo‘yining g‘arbidagi dashtlarga, so‘ngra shimoliy Qora dengiz bo‘ylari, Dunay bo‘yi va Bolqon yarim orol ga bostirib kirganlar (6-asr o‘rtasi). 6-asr 50–60 yillarida avarlar savirlar, antlar, gepidlar va boshqa yevropalik qabilalar istiqomat qiladigan yerlarni vayron qilganlar. Shu yurishlar natijasida Pannoniyada Avar xoqonligi barpo etilgan. Davlatni yirik sar-karda Boyonxon boshqargan. Yashil rangli bayroqqa ega bo‘lgan, bayroq o‘rtasida orqaga qarab o‘q-yoy otayotgan kishi otda chopib ketayotgan holatda tasvirlangan. Mahmud Koshg‘ariy bu holatni Iskan-darning Turonni bosib olayotgan davridagi turkiy qavmlarga nisbat bergan. Avar xoqonligi slavyanlar, franklar, langobardlar, gruzinlar, shuningdek Vizantiyaga mutta-sil hujumlar qilib turgan. 7-asr boshida Avar xoqonligining harbiy quvvati zaiflashgan, o‘zaro nizolar avj olgan. 7-asr o‘rtasida avarlar shimoliy Qora dengiz bo‘ylaridan siqib chiqarilgan. Dunay bo‘ylarida 680 yil Birinchi Bulg‘or podsholigi barpo eti-lishi bilan Pannoniyadagi Avar xoqonligi tasarrufidagi yerlar hududi qisqargan. 8-asr 90-yillarida Avar xoqonligi Buyuk Karya boshchiligidagi franklar tomonidan uzil-kesil tugatil-gan.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil