Areometr

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Areometr (yun. araios – ingich-ka, bu yerda suyuq va metron – o‘lchov) – suyuqlik va qattiq jismlarning zich-ligini o‘lchaydigan asbob. A. tuzilishi Arximed qonunita asoslangan. Bunda A. siqib chiqargan suyuqlik og‘irligi uning og‘irligiga teng. A. doimiy og‘irlikli va doimiy hajmli bo‘ladi. Doimiy og‘irlikli A. (1-rasm) bilan o‘lchashda zichlik A.ning suyuklikka botish darajasiga qarab aniqlanadi. Bu xildagi A.ga densi-metrlar (shkalasi zichlik birliklarida darajalangan), eritmalarning konsen-tratsiyasini (quyuq-suyuqligini) o‘lchash uchun ishlatiladigan spirtometrlar va saharometrlar (shkalasi og‘irlik yoki hajmiy foizlarda darajalangan) kiradi. Densimetrlar shisha yoki metalldan yasaladi. Yuqori temperaturalarda metall densi-metrlar ishlatiladi. Odatda A. ma’lum (asbobda ko‘rsatilgan) temperaturada darajalan-gan bo‘lib, bosh-qa temperaturalarda o‘lchangan qiymatlarga tegishli tuzatmalar ki-ritiladi. Doimiy hajmli A. (2-rasm) bilan zichlikni o‘lchashda asbob suyuklikka halqasimon tamg‘asigacha botiriladi. Shunda suyuqlik zichligi palladan olin-gan yoki unga qo‘yilgan toshlar qiymati bilan aniqlanadi. Qattiq jismlarning zichligini o‘lchashda doimiy hajmli A. korpusining pastki qismiga qo‘shimcha palla biriktiriladi (A.-tarozi).

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil