Antinomiya

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Antinomiya (yun. antinomia – qonunning ichki ziddiyati) – mantiqiy isbotlanadigan ikki qonun, mulohaza yoki xulosa o‘rtasidagi ziddiyat. Qad. dunyo mutafakkirlari asarlarida A. aporiya shaklida ishlatilgan. 18-asrda A. haqidagi ta’limotni Kant ishlab chiqdi. Uningcha, inson aqli olamning mohiyatini bilmoqchi bo‘lsa, bir-biriga zid bo‘lgan xulosalarga keladi. Kant fikricha, shu tarzda to‘rtta A. vujudga keladi: 1. Olam chekli va cheksiz. 2. Har bir murakkab javhar – substansiya od-diy narsalardan tuziladi va hech qanday oddiy narsa yo‘q. 3. Olamda erkinlik mavjud va determinizm hukmronpik ke-ladi. 4. Olamning bosh sababchisi (xudo) mavjud va olamning bosh sababchisi yo‘q. Kantning bu ta’limoti agnostitsizm bilan bog‘langan. A. real olamning dialektik ziddiyatga ega ekanligini ifodalaydi. 554

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil