Kontent qismiga oʻtish

Am (beadab soʻz)

Vikipediya, erkin ensiklopediya

Amoʻzbek tilidagi vulgar va qoʻpol soʻz boʻlib, ayollarning jinsiy aʼzosivaginani anglatadi. Ushbu atama asosan soʻzlashuv nutqida qoʻllanadi va koʻpincha haqorat, kamsitish yoki emotsional ifoda sifatida ishlatiladi.

"Am" soʻzi adabiy tilga xos emas va rasmiy nutqda ishlatilmaydi. U ko‘pincha qo‘pol leksika tarkibiga kiradi hamda jamiyatda nomaqbul yoki haqoratli birlik sifatida baholanadi.

Soʻzning asosiy maʼnosi anatomik boʻlsa-da, amalda u ko‘proq:

  • haqoratli murojaat,
  • soʻkinish elementi,
  • salbiy emotsiyani ifodalash vositasi

sifatida ishlatiladi.

Qoʻllanilishi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Soʻz turli kontekstlarda uchraydi:

Haqorat sifatida

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Koʻpincha shaxsga nisbatan kamsituvchi yoki haqoratli maʼnoda qoʻllanadi. Bunday holatda u jinsiy mazmundan koʻra ko‘proq salbiy baho ifodalaydi.

Soʻzlashuv nutqida

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Norasmiy suhbatlarda yoki qoʻpol muhitda ishlatilishi mumkin. Ayrim hollarda u umumiy soʻkinish tarkibida keladi.

Kengaygan maʼnolari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Baʼzi kontekstlarda soʻz bevosita anatomik maʼnoni anglatmasdan, shunchaki salbiy sifat (yoqimsiz, yaramas shaxs) maʼnosida qoʻllanadi.

Tilshunoslik jihatlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Tilshunoslikda "am" soʻzi vulgarizm sifatida tasniflanadi. Vulgarizmlar — bu adabiy meʼyordan tashqarida boʻlgan, ko‘pincha qoʻpol yoki tabu hisoblangan soʻzlardir.

Bunday leksik birliklar:

  • ijtimoiy kontekstga bogʻliq,
  • nutq uslubiga qarab baholanadi,
  • rasmiy va ilmiy matnlarda qoʻllanilmaydi.

Soʻzning kelib chiqishi aniq emas. Baʼzi taxminlarga koʻra, u turkiy tillardagi qadimiy ildizlarga borib taqalishi mumkin, biroq bu borada ilmiy konsensus mavjud emas.

Madaniy va ijtimoiy jihatlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Koʻplab jamiyatlarda jinsiy aʼzolarni ifodalovchi qoʻpol atamalar tabu hisoblanadi. Shu sababli, "am" soʻzi ham koʻpincha nomaqbul deb qaraladi.

Uning ishlatilishi:

  • suhbat muhitiga,
  • ijtimoiy normalarga,
  • nutq ishtirokchilarining oʻzaro munosabatiga

bogʻliq boʻladi.

Baʼzi holatlarda bunday soʻzlar tilning ekspressiv qatlamini tashkil etsa-da, ular odatda salbiy baholanadi.

Shuningdek qarang

[tahrir | manbasini tahrirlash]