Algologiya

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Algologiya (lot. alga – suvo‘t, yun. logos – ta’limot), fikologiya – botanikaning suv o‘tlarini o‘rganadigan bo‘limi. A.ning o‘rganish ob’ekti bir hujayrali mikroskopik o‘lchamdagi pro-kariot (ko‘k-yashil suv o‘tlari, proxlor-fitsimonlar) hamda ko‘p hujayrali yirik (uz. 60 m gacha) eukariot (yashil, sariq-yashil, qo‘ng‘ir, qizil va boshqalar) organizmlardir. Mikroskopik kattalikdagi suv o‘tlari ba’zan mikrobiologiyaning o‘rganish ob’ekti hisoblanadi. A.ning mustaqil fan sifatida rivojlanishi 19-asrning ikkinchi yarmida ota-bo-la Agerdlar hamda Kyutsin de Bari, G. Tyure, N. Prins-geym, L. S. Sentkovskiyning suv o‘tlarining morfologiyasi va sistematikasi sohasidagi tadqiqotlari bilan bog‘liq, 20-asrning ikkinchi yarmida suv o‘tlaridan tibbiyot, qishloq xoʻjaligi, oziq-ovqat va xalq xo‘jaligining boshqa tarmoqlarida foydalanish borasida erishilgan muvaffaqiyatlar A.ning tez sur’at bilan rivojlanishiga olib keldi. O‘rta Osiyoda, shu jumladan O‘zbekistonda A.ning rivojlanishi akademik A. M. Mu-zaffarov nomi bilan bog‘langan. Uning bevosita ishtiroki va rahbarligida 373O‘zbekiston algoflorasining tarkibi o‘rganilib, natijada ularning tarqalish qonuniyatlari kashf etildi. Suv o‘tlarni sun’iy yo‘l bilan ko‘paytirib, ulardan xalq xo‘jaligining turli tarmoqlarida foydalanish mumkinligi ilmiy tomondan tahlil qilindi. O‘zbekistonda algof-lorani rivojlantirishga qaratilgan yirik ilmiy asarlar nashr etildi. "O‘rta Osiyo tog‘ suv havzalarining suvo‘tlar florasi", "Suvo‘tlarning geografik tarqalishi", "O‘rta Osiyo ko‘k-yashil so‘vo‘tlari aniqlagichi", "Xlorella va uni qo‘llash", "O‘rta Osiyo suv havzalari va algoflorasining rivojlanishi va tarqalish qonuniyatlari", "O‘rta Osiyo protokokk suv o‘tlari aniqlagichi" kabi qator asarlar shular jumlasidandir. Bu sohadagi ishlar ayni vaqtda O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi Botanika institutida davom ettirilmoqda.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil