Alfred Domett
Alfred Domet (inglizcha: Alfred Domett, 1811-yil 20-may — 1887-yil 2-noyabr) - Yangi Zelandiya bosh vaziri, поэт .
Yoshligi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Alfred Domet 1811-yil 20-mayda Surreyda (Buyuk Britaniya) kema egasi Nataniel Domet va uning rafiqasi Elizabet Körling oilasida tugʻilgan. U Stokvellda, soʻngra 1829-yildan 1832-yilgacha Kembrij kollejlaridan birida tahsil olgan (garchi u yerda ilmiy darajani olmagan boʻlsa ham). 1829-1832-yillarda AQSH, Kanada va Gʻarbiy Hindiston boʻylab gastrollarda boʻldi. U adabiyotga qiziqqan va hatto bir nechta she'rlarini Buyuk Britaniyada nashr etgan (birinchi toʻplami 1833-yilda, ikkinchisi 1839-yilda nashr etilgan). 1842-yilning may oyida Domett Yangi Zelandiyaning Nelson provinsiyasidan er uchastkasini sotib oldi va u yerga 1842 -yil avgustida koʻchib oʻtdi.
Siyosiy faoliyat
[tahrir | manbasini tahrirlash]Dehqonchilikdagi muvaffaqiyatsiz urinishlaridan soʻng Domett jurnalist boʻldi va vaqtini jamoatchilik bilan aloqalarga bagʻishladi [1] . Shunday qilib, 1843 yil iyun oyida Maori Vayrau daryosida yevropaliklar bilan toʻqnash kelganidan soʻng, u Devid Monro bilan birga Oklendga yuborilgan Nelson delegatsiyasiga tayinlandi va 1843-yilda Domett Nelson Examiner gazetasining muharriri boʻldi, unda u tez-tez tanqid qildi. Gubernator Robert Fitsroy va butun mustamlaka hukumati [2][3] . 1846 yilda gubernator Jorj Grey nomzodi bilan Domett Yangi Zelandiya Qonunchilik Kengashida oʻrin oldi va 1848 yilda Yangi Munster provinsiyasining mustamlakachi kotibi etib tayinlandi, u 1853 yilgacha bu lavozimda qoldi. Domett oʻz faoliyati davomida ta'lim masalasiga alohida e'tibor qaratdi, masalan, u 1847 yilgi Gubernator Greyning ta'lim toʻgʻrisidagi farmonini bajarishdan bosh tortdi, bu esa bir dindagi oʻquvchilari boʻlgan maktablar uchun qoʻshimcha mablagʻ ajratdi. Domett olti yoshdan oʻn yoshgacha boʻlgan, hech qanday diniy ta'limsiz majburiy ta'limni yoqladi [1] . 1855 yilda u Nelson tumani parlament a'zosi etib saylandi, 1856-yilda esa toj yerlari boʻyicha komissar etib tayinlandi [3] .
1862-yilda Bosh vazir Uilyam Foks ishonchsizlik votumini olgandan soʻng, Domet oʻsha yilning 6 avgustida Yangi Zelandiyaning yangi Bosh vaziri boʻldi. Uning Vazirlar Mahkamasi Yangi Zelandiyaning tub aholisining ishlari, shuningdek, Yevropadagi urush partiyalarining xarajatlari Britaniya hukumati zimmasida ekanligi haqidagi fikrni qoʻllab-quvvatladi[3]. Bosh vazirlik davrida Domett shuningdek, 20 000 immigrantni Yangi Zelandiyaga joylashtirishni oʻz ichiga olgan aholi punktlari va oʻzini oʻzi himoya qilish dasturini ilgari surdi. Bundan tashqari, u maori uchun yer sudlarini tashkil etish tashabbusi bilan chiqdi [1]. 1863 -yil 30-oktyabrda Domett iste'foga chiqdi va bosh vazirlikni Frederik Uitakerga topshirdi.
1863-yilda u tabiiy resurslar boʻyicha kotib, keyin esa er reestri xizmati boshligʻi etib tayinlandi va 1871-yilda bu lavozimlarni tark etdi. 1866-yilda Domett yana qonun chiqaruvchi kengash a'zosi boʻlib, 1874-yilgacha bu lavozimni egalladi [2] .
1871-yilda Domett Angliyaga qaytib keldi va u yerda umrining qolgan qismini oʻtkazdi va oʻzining bir qancha adabiy asarlarini, masalan, " Ranolf va Amoxiya" (1872) romantik dostonini nashr etdi[3]. 1880-yilda u Sent-Maykl va Sent-Jorj ordenining hamrohi boʻldi. 1887-yil 2-noyabrda Londonda vafot etdi.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- 1 2 3 „Domett, Alfred“ (en). Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand. 2012-yil 22-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 9-aprel.
- 1 2 „Domett, Alfred 1811 - 1887“ (en). Dictionary of New Zealand Biography. 2012-yil 22-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 9-aprel.
- 1 2 3 4 „Alfred Domett“ (en). Encyclopædia Britannica Online. 2012-yil 22-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 9-aprel.