Alaliya

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Alaliya (yun. a – inkor qo‘shimchasi va lalia – nutq) – bosh miya katta yarim sharlari po‘stlog‘idagi nutq zonalarining chala rivojlanishi yoki zararlanishi sababli bolalarning tilga kirmasli-gi yoki tuzuk so‘zlay olmasligi. Bola bo-shining ona qornidaligida yoki tug‘ilish chog‘ida jarohatlanishi, shuningdek go‘daklik davrida og‘ir kasalliklar bilan og‘rishi va boshqa A.ga sabab bo‘ladi. A.da bola nutqi uzoq vaqt rivojlanmaydi: 5–7 yoshgacha, ba’zan 10–12 yoshgacha bolaning tili chiqmaydi. A.ning motor va sensor xillari bor. Sensor A. kamdan-kam, mo-290tor A. esa xiyla ko‘p uchraydi. Motor A. da bola kam va noto‘g‘ri gapiradi, unga qaratilgan nutqni tushunadi. Ayrim to-vushlarni talaffuz qilgani bilan tovush birikmalarini o‘zlashtira olmaydi, bu-tun so‘z o‘rniga uning bir qismini aytadi (mas, mushukni "mu" deydi) va hokazo Sen-sor A.da bola atrofdagilarning nutqini yomon tushunadi yoki mut-laqo tushunmaydi. Bunda bola nutqining nihoyatda buzilishi ulg‘aygan sari ruhiy taraqqiyotda ham o‘z tengdoshlaridan ortda qolishiga sabab bo‘ladi. A.ga yo‘liqqan bolalar maxsus maktablarda alohida usul bilan o‘qitiladi. Natijada, garchi uzoq vaqt da-vomida bo‘lsa ham, ularning ko‘plari (mo-tor A.ga yo‘liqqanlari) nutqi tuzalib, odatdagi maktablarning o‘quv dasturini o‘tadilar.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil