Ajdodlarga sigʻinish

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ajdodlarga sig‘inish – pa-triarxal ekzogam urug‘larida shakllangan oila-urug‘ e’tiqodlarining bir qismi. Ajdodlarga sigʻinishda urug‘ oqsoqollari va patri-arxal oilalarning boshliqlari asosiy rol o‘ynagan. Ajdodlarga sigʻinishning turli shakllari mavjud bo‘lgan. Ajdodlarga sigʻinish dafn marosimlari (o‘lgan kishilarning joni va ruhi haqidagi tasavvurlar), shaxsiy homiy ruxlarga, oila-urug‘ oqsoqol homiylariga sig‘inish kabilar asosida tarkib topgan. Ajdodlarga sigʻinishda ajdodlarning ruhlari urug‘ning a’zosi bo‘lib qolishi, lekin ular odamlardan kuchli bo‘lgani sababli urug‘ning farovonligi shu ruhlarga bog‘liq, degan tasavvur katta ahamiyat kasb etgan. Bu ta-savvurlar obro‘-e’tiborli urug‘ oqsoqoli timsolini kabila xudosi darajasiga ko‘tarish uchun g‘oyaviy asos bo‘lib xizmat qilgan. Jamiyatda kishilarning ijti-moiy belgilariga ko‘ra tabaqalashuviga mos ravishda ajdodlar ruxlarining ham tabaqalashuvi sodir bo‘ladi, natijada qabila boshliqlari, urug‘ oqsoqollariga sig‘inish birinchi o‘rinni oladi. Buning asosida qadimgi dinlarda qahramonlarga sig‘inish, keyin esa avliyolarga sig‘inish vujudga kelgan. Turkiston xalqlari orasida ham bu odat keng yoyilgan. Hozir ham arvoxlarni eslash, arvohlarga sig‘inib 207ulardan madad so‘rash, ular uchun xudoyi qilish, is chiqarish kabi shakllarda na-moyon bo‘ladi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil