Agroiqlimshunoslik

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Agroiqlimshunoslik – qishloq xoʻjaligi meteorologiyasining iqlim sharoitlarini qishloq xoʻjaligi ob’ektlari va jarayonlari bilan bog‘lanishda o‘rganadigan sohasi. Tuproq unumdorligi, quruqlikdagi suv resurslari va o‘simlik dunyosi ko‘p jihatdan iqlimga bog‘liq. A.ning asosiy vazi-falari: iqlimni qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi omili sifatida o‘rganish, iqlimni qishloq xoʻjaligi nuqtai nazaridan baholash, hududni agroiqlimiy rayonlashtirish, qishloq xoʻjaligi ish-lab chiqarishini oqilona joylashtirish maqsadlarida turli iqlim sharoitlarida agrotexnika tadbirlari o‘tkazishni asoslash va boshqa Iqlimning o‘simlik va hayvonot uchun zarur bo‘lgan yorug‘lik, issiqlik va namlik kabi birinchi dara-jali omillari – shamol, bulut, tuproq va atmosfera qurg‘oqchiligi, to‘zonlar kabi ikkinchi darajali omillar bilan birgalikda o‘rganiladi. Asosiy iqyaim omillarini ekinlarning o‘sishi, rivo-ji, hosildorligiga ta’sirini o‘rganish amaliy ahamiyatga ega. O‘simlik va iqlim omillari o‘rtasidagi miqdoriy bog‘lanishlar agroiqlimiy ko‘rsatkichlar (o‘simlikning vegetatsiya davrida issiqyaikka bo‘lgan ehtiyojini ifoda-lovchi samarador harorat yig‘indisi, mo‘ljallangan hosilni yetishtirish uchun zarur nam miqdori va boshqalar) deb ataladi.Sug‘oriladigan zonalar uchun qishloq xoʻjaligi o‘simliklarining issiqlik, yog‘ingarchilik, tuproq nam zaxirasi bilan ta’minlanganligi, ayrim hududlarning fizik-geografik xususiyatlarini e’-tiborga olib sovuqsiz davr davomiyligi, qorasovuqlarning takrorlanishi va sh.k.ni hisoblash usullari ishlab chiqilgan. A. tadqiqotlari ekinlarning nav xususiyatlarini hisobga olgan holda iqlim ji-hatlaridan oqilona joylash-tirishga imkon beradi. O‘zbekistonda agroiqlimiy tadqiqotlar V. A. Bugayev nomidagi O‘rta Osiyo gidrometeorologiya ilmiy tadqiqot institutida olib boriladi. A. sohasidagi tadqiqotlar asosida Jahon agroiqlimiy atlasi (1972) nashr etilgan, O‘zbekistonning agroiqlimiy ray-onlashtirish xaritasi tuzilgan (1982).Ad.: Babushkin L. N., Agroklimati-cheskoye rayonirovaniye xlopkovoy zoni Sredney Azii, L., 1960; Chirkov Yu. I., Osnovi agrometeorologii, L., 1988.Fotih Mo‘minov.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil