Afrosiyob kulolligi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Afrosiyob kulolligi – Afrosiyobda olib borilgan arxeologik qazilmalar natijasida topilgan qadimgi o‘zbek xalq amaliy san’ati namunalari. 9– 13-asrlarda Afrosiyob kulollari tomonidan ishlangan bejirim, na-fis sirli idishlar Islom dunyosida keng tarqalgan. Bu idishlar o‘zining mohirona ishlanganligi, naqshlarining aniq va mazmundorligi bilan ajralib tu-radi. Afrosiyob kulollari dastlab ara-blar istilosi (8-asr) gacha bo‘lgan san’at an’analariga asoslanib, 9–10-asrlarda keng tarqalgan falsafiy g‘oyalarni turli ramzlar, arab alifbosida yozilgan ezgu niyatlar, xalq maqollari, shuningdek kabutar, xo‘roz, burgut, ot, yo‘lbars, sher tasvirlari, ov manzarasi hamda islimiy gullar va giriqlar bilan o‘z asarlarida mu-jassam etganlar. Bezakda asosiy o‘rin tutgan kufiy yozuvlar, ayniqsa chuzib yozilgan harflar bilan tik yozilgan "Alif" va "Lom"ning uygunligi naqshning ta’sirchanligini oshirgan. Keyingi davrlar (11–13-alar)da Afrosiyob kulolligi dagi bez-aklar o‘rnini umumlashtirilgan qushlar tasviri, mazmundor arab so‘zlari, mu-rakkab gullar, naqshlar oladi. Bundam bezaklar idishlarning kurkamligini burttirib ko‘rsatadi. Bu uslub bizning davrimizgacha yetib kelgan. Afrosiyob kulolligi dagi bez-aklar buyum shakliga mosligi, ranglarining yorqinligi va nafisligi bilan kishi diqqatini o‘ziga jalb etadi.Ad.: Pugachenkova G. A., Rempel L. I., Ocherki iskusstva Sredney Azii, M., 1982.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil