Adrianopol sulh shartnomasi
Adrianopol sulh shartnomasi — 1828—1829 yillardagi Rossiya-Turkiya urushini yakunlagan sulh shartnomasi. Adrianopol (hozirgi Edirne) shahrida imzolangan. 1827-yil 6-iyulda Rossiya, Angliya va Fransiya davlatlari oʻzaro til biriktirib, Turkiyadan Gretsiyaga muxtoriyat berish masalasini qoʻydilar. Biroq Turkiya hukumati bu talabni rad etdi. Buning ustiga Dunay knyazliklarida Rossiyaning ustunligini tiklagan Akkerman konvensiyasi (1826) dan norozi boʻlgan Turkiya Rossiyani usmonlilar imperiyasining ashaddiy dushmani deb eʼlon qildi va barcha musulmonlarni ruslarga qarshi gʻazovotga chaqirdi. Rossiya 1828-yil 14-aprelda Turkiyaga qarshi yurish boshladi. Rus qoʻshinlari tez orada Konstantinopolga yaqinlashib qoldi. Bundan choʻchigan Gʻarb davlatlari Turkiyaga darhol sulh tuzishni va Rossiya shartlariga koʻnishni taklif kildi. Turkiya 1829-yil 2 (14) sentabrda Adrianopol sulh shartnomasi shahrini imzoladi. Adrianopol sulh shartnomasi shahri natijasida Qora dengizning Bosfor va Dardanel boʻgʻozlaridan rus va xorijiy davlatlarning savdo kemalari erkin oʻtish huquqini oldi. Kavkaz yerlarining Rossiyaga uzil-kesil oʻtganligi Adrianopol sulh shartnomasi shahrida qayd etildi.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
 | Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |