Abiogenez

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Abiogenez (yun. a— inkor qo‘shimchasi, bio... va genesis — kelib chiqish, paydo bulish) — tirik tabiatda mavjud bo‘lgan organik birikmalarning organizm ishtirokisiz nobiologik yo‘l bilan hosil bo‘lishi. Keng ma’noda A.— tirik mavjudotlarning paydo bo‘lishi, ya’ni hayotning vujudga kelishi haqidagi zamonaviy nazariyadir. A. to‘g‘risidagi eng qad. tushunchalar juda sodda bo‘lib, tirik mavjudotlar anorganik yoki orga-nik ulik moddalardan o‘z-o‘zidan paydo bo‘ladi, degan farazga asoslangan edi. Tirik mavjudotlarning o‘z-o‘zidan pay-do bo‘lishi to‘g‘risidagi tushunchalarga 1861 yilda L. Paster uzil-kesil zarba berdi. Ammo A. to‘g‘risidagi zamonaviy nazariya organik moddalarning anorga-nik moddalardan sintezlanishi, piro-vard natijada hayotning A. orqali paydo bo‘lishini inkor etmaydi, A. I. Oparin va boshqa ko‘pgina olimlarning fikricha, Yerda hayot uzoq davom etgan kimyoviy ja-rayonlar natijasida Yer taraqqiyotining muayyan boskichida paydo bo‘lgan. Qad. geologik davrlarda Yerdagi sharoit (temperatura, atmosfera tarkibi, nurlanish) organik moddalarning A. sintezlanishi uchun 2qulay bo‘lgan. 20- a. o‘rtalarida oqsil va boshqa organik birikmalarning Yerning qad. geologik davrlardagi sharoitida abio-gen yUl bilan sintezlanishi tajribada is-bot etildi (q. Hayot, Biogenez).

Adabiyotlar[tahrir]