Abiogenez

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Abiogenez (yun. a– inkor qo‘shimchasi, bio... va genesis – kelib chiqish, paydo bulish) – tirik tabiatda mavjud bo‘lgan organik birikmalarning organizm ishtirokisiz nobiologik yo‘l bilan hosil bo‘lishi. Keng ma’noda A.– tirik mavjudotlarning paydo bo‘lishi, ya’ni hayotning vujudga kelishi haqidagi zamonaviy nazariyadir. A. to‘g‘risidagi eng qad. tushunchalar juda sodda bo‘lib, tirik mavjudotlar anorganik yoki organik ulik moddalardan o‘z-o‘zidan paydo bo‘ladi, degan farazga asoslangan edi. Tirik mavjudotlarning o‘z-o‘zidan pay-do bo‘lishi to‘g‘risidagi tushunchalarga 1861 yilda L. Paster uzil-kesil zarba berdi. Ammo A. to‘g‘risidagi zamonaviy nazariya organik moddalarning anorganik moddalardan sintezlanishi, piro-vard natijada hayotning A. orqali paydo bo‘lishini inkor etmaydi, A. I. Oparin va boshqa ko‘pgina olimlarning fikricha, Yerda hayot uzoq davom etgan kimyoviy ja-rayonlar natijasida Yer taraqqiyotining muayyan boskichida paydo bo‘lgan. Qad. geologik davrlarda Yerdagi sharoit (temperatura, atmosfera tarkibi, nurlanish) organik moddalarning A. sintezlanishi uchun qulay bo‘lgan. 20-asr o‘rtalarida oqsil va boshqa organik birikmalarning Yerning qad. geologik davrlardagi sharoitida abio-gen yoʻli bilan sintezlanishi tajribada isbot etildi

Bugun men sizlarga ushbu nazariyani amalda bolishi mumkinligi extimolini qol telefonim orqali tushuntirib bermoqchiman bu telefon qolimga qanday kelib qolgani haqida evolyutsiya nazariyasi boshlangʻich taʼlim Abiogenez orqali fikr yuritamiz.

Telefonning ustki qismi qaysi moddadan ekanini bilasizlarmi? Plastik moddadan. Plastik modda nimadan olinishini bilasizlarmi? Neftdan.

Ha, plastik modda neftdan olinadi. Ushbu qol telefonining ichida kremniy moddasidan ishlangan plastinka bor. Kremniy moddasi esa qumlarda boʻladi.

Bu telefon asli Iroqdan. Shunday davlat borligini eshitgandirsizlar.

Uch yarim milliard yil oldin Iroqda toʻxtovsiz yer silkinishlari sodir boʻldi. Ana shunday silkinishlar sodir boʻlayotganda yer ichidan vulqon lavalari otila boshlaydi. Keyin bu lava tasodifan neft bilan aralashadi. Ushbu aralashish natijasida neft erigan plastikka aylanadi. Keyin bu erigan plastik tasodifan bir xarsang toshning ustiga tushadi. Xarsang toshning shakli xuddi qol telefon shakliga oʻxshardi. Shundan soʻng osmondan qor yogʻib, boyagi xarsangtosh ustidagi plastik moddaning sovushini ta’minlaydi. Shunday qilib telefonning ustki qismi paydo boladi. Orqadan qisqa vaqt oʻtgach, yashin plastik turgan joy yaqinidagi qumga uriladi. Natijada qumning yashin tushgan qismi kremniyga aylanadi. Aylanganda ham qandaydir kremniyga emas, aynan qoʻl telefoni ichidagi katta xotira sigʻimiga ega bolgan, maxsus dasturlar bilan ta’minlangan kremniy plastinkasiga aylanadi. Bu orada yana yer silkinishi sodir boʻladi va xarsangtosh ustida turgan telefon qutisi shaklidagi plastik yerdagi haligi kremniy plastinkaning ustiga borib tushadi. Ana shundan keyin smartfon ishlay boshlaydi. Bir necha kun avval men Iroqning sahrosida yurganimda toʻsatdan koʻzim yerda yotgan ushbu telefonga tushib qoldi. “Axir bu telefon-ku” dedim-da, darhol oʻsha yerdan turib ayolimga qoʻngʻiroq qildim. (qarang Hayot, Biogenez).[1] Telegram kanal Muslim Mind

Manbalar[tahrir]

  1. "Abiogenez" OʻzME. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyotlar[tahrir]