Abdurahim Nizoriy

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Abdurahim nizoriy (1770, Qashqar — 1848, Turfon) — uyg‘ur shoi-ri, xattot. Qashqar hokimi Zuhriddinbek saroyida bosh mirza bo‘lgan. Qashqar, Xo‘tan, Uchturfon, Kuchor va Turfon kabi sh.larda madrasalar qurdirgan, adabiyot, san’atga doir asarlarni to‘plagan. Mak-tab va madrasalar uchun Hofiz va Navoiy asarlari asosida "Xo‘ja Hofiz", "Na-voiy" nomli darsliklar tuzgan (1805). Uyg‘ur adabiyotida birinchi bo‘lib to‘qqiz doston ("Farhod va Shirin", "Layli va Majnun", "Vomiq va Uzro", "Chahor dar-vesh", "Mahzun va Gulniso", "Mas’ud va Diloro", "Robiya va Sa’din", "Durr un-najot", "Malika va shoh")dan iborat "Muhabbat dostonlari" turkumini yarat-gan. Har bir doston debochasida Navoiy haqida so‘zlab uning dostonlaridan na-munalar keltirgan. Ijodiy merosi 20 ga yaqin doston, 80 dan ziyod muhammas (40 tachasi Navoiy g‘azallariga bog‘langan), bir qancha qissa, qasida va boshqalardan ibo-rat. U Navoiy, Umar Xayyom, Hofiz, Be-dil she’rlarini, "Shohnoma"ni, "Ming bir kecha"ning 370 dan ortiq hikoyatini uyg‘ur tiliga tarjima qilgan. Navoiy kulliyotining A. N. ko‘chirgan nodir nus-xasi O‘zbekiston FA Qo‘lyozmalar institutida 2saqlanadi (inv. № 136).

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil