Abatayxon

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Abatayxon
moʻgʻ.: Абтай сайн хан
AbtaiPainting (cropped).jpg
Abtayxon va uning malikasi
1-Tushetu Xoni
Mansab davri
 — 1568
Oʻtmishdoshi Onoxui üizen noyan (Mo‘g‘ul shahzodasi)
Vorisi Erehei
Shaxsiy maʼlumotlari
Tavalludi 1534
Vafoti 1568
Dafn qilingan joyi Erdenidzu
Erdenidzu
Bolalari Subagatay, Erehei
Otasi Gersenzening o'g'li
Dini Tibet Buddizmi

Abatayxon (1534-86) — moʻgʻul xoni; Tushetuxonlar sulolasi asoschisi. Oyrotlar bilan kurash olib borib, 1577-yil ularni boʻysundirgan. Shu yili A. oʻgʻlini oyrot xoni deb eʼlon qilgan. A. vafotidan soʻng oyrotlar qoʻzgʻolon koʻtarib, xonni oʻldirib qaramlikdan xalos boʻlishgan. A. lamaizm dinining ashaddiy ixlosmandlaridan va targʻibotchilaridan boʻlib, bu dinni qabul qilish uchun 1577-yil Xux-Xotoga borib dalay lama bilan uchrashgan. 1585-yil lamaistlarning Xalxadagi birinchi monastiri Erdeni-dzuni qurishni boshlagan. 20-asr boshlariga qadar Moʻgʻulistonda A. shaxsi muqaddas sanalib sajda qilingan.