Abʼod

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ab’od (arab. bu’d oraliq so‘zining ko‘pligi) – ikki nag‘ma, ya’ni ton oraliqlari, intervallar. Qadimgi Sharq musiqa nazariyasida A.ning juda ko‘p turlari bo‘lgan. Jumladan ab’odi av-sat, ab’odi vusto – o‘rtacha hajmdagi intervallar – oktava, septima, seksta, rinta va kvartalar. Ab’odi izom yoki ab’odi kubro – katta intervallar. Ular kvintdesima, duodesima va undesima kabi oktavadan katta intervallarni o‘z ichiga oladi; ab’odi lahniy yoki ab’odi sig‘ar – kichik intervallardir: katta se-kunda bilan kichik sekunda intervallarini o‘z ichiga oladi, ba’zan tersiya ham ko‘zda tutilgan. Bular kuy va pardalar hosil qilishda qo‘llanilgani uchun "lahniy" 8("kuychan") deb atalgan. Lahniylarning turlari: izom (katta), avsat (o‘rtacha) va sigar (kichik); ab’odi muloyim yoki ab’-odi muttafiq (ittifoqdosh) – yokimli, ohangdosh intervallar. konsonanslar; ab’odi munofir yoki ab’odi mutano-fir ikki nafratli oraliq, yoxud ab’-odi g‘ayri muloyim – yoqimsiz, nomu-loyim intervallar – dissonanspar; ab’odi musta’mal – musiqa amali-yotida qo‘llaniladigan intervallar: ab’odi g‘ayri musta’mal – musiqada qo‘llanilmaydigan intervallar. Max-sus musiqa o‘quv yurtlaridagi Sharq musiqasiga oid darslarda A. tizimi o‘rganiladi.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. "Abʼod" OʻzME. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil