.uz

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
.uz
Kiritilgan yili 1995
Domen turi Mamlakat kodi yuqori darajali milliy domen
Status Aktiv
Registrator UZINFOCOM
Homiy UZINFOCOM
Vazifasi Oʻzbekiston bayrogʻi Oʻzbekiston hududidagi veb domen
Ishlatilishi Oʻzbekistonda ishlatiladi
Registratsiya cheklovlari hech qaysi
Tuzuluvi Yozuvlarni ikkinchi darajada toʻgʻri boʻladi; Baʼzida uchinchi darajali roʻyxatdan ham mavjud
Hujjatlar IANA redelegation report
Tortishuvlarni yechish
Veb-sayt cctld.uz
DNSSEC Mavjud


.uz Oʻzbekiston uchun Internet domen va davlat kodi yuqori darajali milliy domen hisoblanadi. Roʻyxatdan oʻtish kitobi xizmatlari avval Euracom GmbH tomonidan amalga oshirilgan, lekin keyinchalik UZINFOCOM uchun taqdim qilindi. Yozuvlarni ikkinchi darajada toʻgʻri olinadi, lekin sobiq roʻyxatga olish, shuningdek, gov.uz co.uz va com.uz va boshqa uchinchi domen nomlari ham mavjud.

Birinchi darajali domen[tahrir | manbasini tahrirlash]

Domen Tartibga olingan foydalanuvchilar
.uz Yuqori darajali milliy domenlar

.

Ikkinchi darajali domen[tahrir | manbasini tahrirlash]

Domen Tartibga olingan foydalanuvchilar
.for.uz Foydalanuvchilarning ID.UZ PassportID maqomi uchun nomaʼlum domen.
.gov.uz Oʻzbekiston davlat tashkilotlari uchun.
.com.uz Xususiy tashkilotlar uchun.
.co.uz .
.ac.uz Taʼlim muassasalari uchun.
.edu.uz Oʻqiv o'quv yurtlari uchun .
.int.uz Xalqaro tashkilotlar uchun.
.net.uz Internet xizmati provayderlar uchun.
.org.uz Nodavlat notijorat tashkilotlar uchun.
.pp.uz Jismoniy shaxslar uchun.

Tarix[tahrir | manbasini tahrirlash]

.UZ yuqori darajadagi domeni birinchi bo'lib 1995 yil 29 aprelda IANA tomonidan ijro etilgan Janubiy Kaliforniyaning informatika instituti tomonidan toshkentlik Aleks Vostrikov ismli shaxsga berilgan. 1995 yildan 2001 yilgacha "UZ" domeni har kim uchun bepul ro'yxatdan o'tkazildi. 2001 yilda domenni boshqarish huquqi O'zbekistondagi vakili "Tomas" MChJ Euracom Equipment GmBH boshqaruviga o'tkazildi. 2002 yil dekabrida O'zbekiston pochta va telekommunikatsiya agentligining murojaatidan so'ng, ICANN va IANA ccTLDni boshqarish huquqini UZINFOCOM markaziga (hozirda - UZINFOCOM yagona integratori[1]) qayta topshirishga qaror qildilar, u hozirda .UZ ma'muri hisoblanadi.

2020 yil 29 aprelda UZ milliy domeni o'zining 25 yilligini nishonladi[2]

2021 yil 28 aprelda DNSSEC texnologiyasidan foydalangan holda eng yuqori darajadagi .UZ domeni imzolandi[3].

Roʻyxatdan oʻtkazish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Dastlab, "UZ" domen nomi 2001 yilgacha bepul berildi. Keyin ro'yxatga oluvchi MChJ "Tomas" domenni ro'yxatdan o'tkazish uchun yiliga 89 AQSh dollarini olib, keyinchalik pasaytirdi. 2002 yilda narx 78 dollarga, 2003 yil yanvaridan esa yiliga 50 dollarga tushirildi va 2005 yilgacha u 40 dollarni tashkil etdi. Ayni paytda "UZ" zonasida domenni ro'yxatdan o'tkazish uchun o'rtacha narx 25000 so'mni tashkil etadi. Narxlarning pasayishi 2005 yildan beri yana oltita rasmiy ro'yxatga oluvchilar paydo bo'lishi tufayli boshlandi.

Hozirda domen zonasida 92 mingga yaqin domen ro'yxatdan o'tgan

Roʻyxatdan oʻtkazuvchilar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Hozirda Oʻzbekiston hududida quyidagi registratorlar mavjud:

  1. ЧП Best Internet Solution (http://eskiz.uz)
  2. MChJ „Tomas“ (https://tomas.uz)
  3. MChJ „Amaliy Aloqalar Biznesi“ (https://bcc.uz Arxivlandi 2021-05-08 Wayback Machine saytida.)
  4. MChJ „Sarkor Telecom“ (https://sarkor.uz)
  5. MChJ GSEY GROUP (https://billur.com)
  6. MChJ „Arsenal-D“ (https://domain.uz, https://webname.uz)
  7. MChJ „NEW LINE SOLUTIONS“ (https://hostmaster.uz)
  8. MChJ «VNESHINVESTPROM» (http://uzdomen.uz/ Arxivlandi 2019-07-29 Wayback Machine saytida.)
  9. MChJ «SUVAN NET» (https://ahost.uz)
  10. ЧП "DI-ART GROUP" (https://proname.uz)
  11. MChJ "UNITEL" (https://cloud.beeline.uz)
  12. MChJ «Scientific Technologies» (http://uzsci.net)
  13. MChJ "Lit-Tel" (http://www.skyline.uz/)
  14. MChJ «IT Formula» (https://netzone.uz/)
  15. "TURON MEDIA" ХК (https://tcloud.uz)
  16. MChJ "VIRTUAL CLOUDS" (https://vclouds.uz)
  17. MChJ «IT SERVICE GROUP» (https://itsg.uz)
  18. DUK „Qoraqalpogʻiston kompyuterlashtirish va axborotlashtirish markazi“ (http://regname.uz)
  19. DUK „Fargʻona kompyuterlashtirish va axborotlashtirish markazi“ (http://fcc.uz)
  20. DUK „Namangan kompyuterlashtirish va axborotlashtirish markazi“ (http://namangan.uz)
  21. DUK „Navoiy kompyuterlashtirish va axborotlashtirish markazi“ (http://ncc.uz)
  22. DUK „Samarqand kompyuterlashtirish va axborotlashtirish markazi“ (http://aktrm.uz)
  23. DUK „Xorazm kompyuterlashtirish va axborotlashtirish markazi“ (http://xorazm.uz/)
  24. DUK „Surxondaryo kompyuterlashtirish va axborotlashtirish markazi“ (http://surxondaryo.uz/)
  25. DUK „Qashqadaryo kompyuterlashtirish va axborotlashtirish markazi“ (http://qashqadaryo.uz/)

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Единый Интегратор UZINFOCOM“. uzinfocom.uz. Qaraldi: 6-Iyul 2020-yil.
  2. „НАЦИОНАЛЬНОМУ ДОМЕНУ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН .UZ ИСПОЛНЯЕТСЯ 25 ЛЕТ“(aniqlanmagan). cctld.uz. Qaraldi: 6-Iyul 2020-yil.
  3. „TLD DNSSEC Report“(aniqlanmagan). icann.org. ICANN Research (28-Aprel 2021-yil). Qaraldi: 28-Aprel 2021-yil.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]


Yuqori darajali milliy domenlar
Amaldagilar  .ac  .ad  .ae  .af  .ag  .ai  .al  .am  .an  .ao  .aq  .ar  .as  .at  .au  .aw  .ax  .az  .ba  .bb  .bd  .be  .bf  .bg  .bh  .bi  .bj  .bm  .bn  .bo  .br  .bs  .bt  .bw  .by  .bz  .ca  .cc  .cd  .cf  .cg  .ch  .ci  .ck  .cl  .cm  .cn  .co  .cr  .cu  .cv  .cx  .cy  .cz  .de  .dj  .dk  .dm  .do  .dz  .ec  .ee  .eg  .er  .es  .et  .eu  .fi  .fj  .fk  .fm  .fo  .fr  .ga  .gd  .ge  .gf  .gg  .gh  .gi  .gl  .gm  .gn  .gp  .gq  .gr  .gs  .gt  .gu  .gw  .gy  .hk  .hm  .hn  .hr  .ht  .hu  .id  .ie  .il  .im  .in  .io  .iq  .ir  .is  .it  .je  .jm  .jo  .jp  .ke  .kg  .kh  .ki  .km  .kn  .kp  .kr  .kw  .ky  .kz  .la  .lb  .lc  .li  .lk  .lr  .ls  .lt  .lu  .lv  .ly  .ma  .mc  .me  .md  .mg  .mh  .mk  .ml  .mm  .mn  .mo  .mp  .mq  .mr  .ms  .mt  .mu  .mv  .mw  .mx  .my  .mz  .na  .nc  .ne  .nf  .ng  .ni  .nl  .no  .np  .nr  .nu  .nz  .om  .pa  .pe  .pf  .pg  .ph  .pk  .pl  .pn  .pr  .ps  .pt  .pw  .py  .qa  .re  .ro  .rs  .ru  .rw  .sa  .sb  .sc  .sd  .se  .sg  .sh  .si  .sk  .sl  .sm  .sn  .sr  .st  .sv  .sy  .sz  .tc  .td  .tf  .tg  .th  .tj  .tk  .tl  .tm  .tn  .to  .tr  .tt  .tv  .tw  .tz  .ua  .ug  .uk  .us  .uy  .uz  .va  .vc  .ve  .vg  .vi  .vn  .vu  .wf  .ws  .ye  .za  .zm  .zw
Ishlatilmaydiganlar .bv | .gb | .sj
Rezervdagilar .eh | .um
Foydalanishi tugash arafasidagilar .su | .tp | .yu
Ishlatishdan voz kechilganlar .bu | .cs | .dd | .zr
Shuningdek qarang Yuqori darajali umumiy domenlar