Richard Wagner

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Richard Wagner
RichardWagner.jpg
Bastakor
Tavallud sanasi: 22-may, 1813-yil(1813-05-22)
Tavallud joyi: Leypsig, Olmoniya
Vafot sanasi: 13-fevral, 1883-yil(1883-02-13)
(69 yoshda)
Vafot joyi: Venetsiya, Italiya

Wilhelm Richard Wagner (Vilgelm Rixard Vagner, odatda birinchi ismisiz aytiladi — shunchaki Richard Wagner; 22 may, 1813, Leypsig13 fevral, 1883, Venetsiya) — nemis opera bastakori, dirijyor, dramaturg (oʻz operalari librettolarining muallifi), faylasuf, revolutsiyachi.

VAGNER (Vagner) Vilgelm Rihard (1813.22.5, Leypsig - 1883. 13.2, Venesiya) — nemis kompozitori, dirijyor, musiqa yozuvchisi, opera islohot-chisi. Vyursburgda xormeyster (1833), Magdeburg , Kenigsberg , Riga, Drezden teatrlarining mu-siqa rahbari (1834-49). 1849 y. gi Drezden qoʻzgʻolonida qatnashga-ni uchun 13 y. ga surgun qilingan. Keyinchalik aso-san Shveysariya va Bavariya (Myunxen, Bayreyt) da yashab, ijod bilan shugʻul-langan, dirijyor sifatida koʻpgina Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. Bayreyt opera teatrini tashkil etgan (1876). Dastlabki asarlari ("Parilar", 1834; "Gollandiyalik uchar", 1841; "Tangeyzer", 1845) da nemis romantik opera (K. M. Veber) anʼ-analarini davom ettirgan. "Loengrin" operasida (1848) yangi uslubga burilish namoyon boʻlgan. Keyingi asarlari ("Tristan va Izolda", 1859; "Nibelung uzugi" tetralogiyasi, 1856—74; "Parsifal", 1882) da tugal ariya, ansambl, xor va balet sahnalaridan voz kechib, ular oʻrniga erkin shakldagi musiqiy monolog va dialoglarni kiritgan. Shuningdek, orkestrning musiqiy ifodaviyligiga alohida ahamiyat bergan, uning badiiy vazifalari doirasini kengaytirib, operadagi musiqiy dramatik keskinlikni kuchaytirgan. V. ning opera islohoti dunyo, xususan oʻzbek kompozitorlari ijodiga taʼsir qilgan.