Louis Pasteur

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Louis Pasteur
Pierre Lamy Petit tasvirga tushirgan Louis Pasteurning surʼati
Pierre Lamy Petit tasvirga tushirgan Louis Pasteurning surʼati
Tavalludi 27-dekabr, 1822-yil(1822-12-27)
Dol (Yura), Fransiya
Vafoti 28-sentabr, 1895-yil(1895-09-28)
(72 yoshda)
Marn-la-Koket, Fransiya
Fuqaroligi Fransiya bayrogʻi Fransiya
Sohasi Kimyo
Mikrobiologiya
Mashhur shogirdlari   Charles Friedel
Dini Rim katoligi

Louis Pasteur (talaffuzi: Lui Paster; 27-dekabr, 1822 – 28-sentabr, 1895) — fransuz kimyogari va mikrobiologi boʻlgan.

PASTER (Pasteur) Lui (1822.27.12, Dol, Fransiya — 1895.28.9, Vilnyovl Etan, Parij yaqinida) — fransuz kimyogari va mikrobiologi, hoz. zamon mikrobiologiyasi va immunologiyasi asoschilaridan biri. Parij FA (1862) va Fransiya tibbiyot akademiyasi (1873), Fransiya akademiyasi (1886) akad. Strasburg un-ti (1849), Lill un-ti (1854), Oliy normal maktab (1857) va Parij un-ti (1867) prof. 1888 y. Parijda xususiy mikrobiologiya i.t. institutini (Paster instituti) tashkil qiladi va boshqaradi.

P. spirtli (1860), sut kislotali va yogʻ kislotali (1861) bijgʻishlar mikroblarning ferment i.ch. faoliyati sa-babli vujudga kelishini, kislorodsiz sharoitda yashaydigan mikroblar — ana-eroblar borligini isbotladi. P.ning vino hamda pivolarning achib qolishi va pilla qurti kasalliklari (1870) sabablarini aniklab, bu mikroblarga qarshi samarali chora-tadbirlarni (pasterizatsiya usuli) ishlab chiqishi sanoat va oziq-ovqat mikrobiologiya -sining shakllanishiga asos boʻldi. P. dunyoda birinchi boʻlib ilmiy izlanishlar natijasida parrandalar vabosi (1879), kuydirgi (1881) va quturish (1885) kasalliklariga qarshi vaksina tayyorlash usulini ishlab chikdi va kasallikning oldini olishda kuchsizlantirilgan kasallik qoʻzgʻatuvchi bilan emlash mumkinligini tasdiqlab, immunizatsiya (immunlash)ga asos soldi.

P. oziq muhitlarga tashqaridan begona mikroorganizmlarni tushirmaslik va yiringli yaralarga qarshi kurashish usullarini ishlab chikib, aseptika va antiseptikaga asos soldi. P. oʻz ilmiy izlanishlarining natijalari asosida mikroorganizmlar oʻzidan-oʻzi vujudga keladi degan nazariyani rad etdi.

Manbalar[tahrir]

  • Izbrannie trudi, t. 1—2, M., 1960.