Vladimir Aksyonov

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Vladimir Viktorovich Aksyonov
1980 CPA 5108.jpg
Yuriy Malyshev (kosmonavt)
Tavalludi 1-fevral 1935-yil (1935-02-01) (88 yosh)
Fuqaroligi SSSR
Kasbi Uchuvchi
Millati Sovet
Mukofotlari
Kosmik karyera
Kosmosdagi vaqt
11 kun 20 soat 11 minut
Tanlash Fuqarolik mutaxassislari guruhi 5
Missiyalar Soyuz 22, Soyuz T-2

Vladimir Viktorovich Aksyonov (1935-yil 1-fevralda tugʻilgan, RSFSR, SSSR Ryazan viloyati, Giblitsi qishlogʻi[1]) — „Soyuz-22“ va „Soyuz T-2“ kosmik kemasining bort muhandisi, 36-uchuvchi-kosmonavt. SSSR Sovet Ittifoqi Qahramoni[2] unvoni bilan ikki marta taqdirlangan.

Biografiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

1953-yilda Mytishchi mashinasozlik texnikumini, 1953—1955 yillarda Kremenchug shahridagi 10-harbiy aviatsiya boshlangʻich tayyorgarlik maktabida, 1955—1956-yillarda Chuguev uchuvchilar uchun harbiy aviatsiya maktabida oʻqigan. SSSR Qurolli Kuchlari qisqarishi munosabati bilan 1956-yil dekabrda demobilizatsiya qilingan. 1963-yilda Butunittifoq sirtqi politexnika institutini muhandis-mexanik mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

1957—1973-yillarda OKB-1 da ishlagan. 1959-yildan — KPSS aʼzosi. U „Vostok“, „Vosxod“, „Soyuz“, "Salyut " kosmik kemalarini ishlab chiqish va sinovdan oʻtkazishda ishtirok etgan. Sinovlarning texnik nazoratchisi va sinovchi sifatida u kosmik kema boʻlimlarini baholash, loyihalash va eksperimental sinovdan oʻtkazish bilan shugʻullangan, kosmonavtlarning kosmosdagi harakatlarini, shu jumladan sunʼiy vaznsizlik va oy sharoitida kemadan kemaga oʻtishni ishlab chiqqan. U kosmonavtlarning ishlash usullarini ishlab chiqdi va parvoz dasturini amalga oshirishda ularni tayyorlash bilan shugʻullandi.

1973-yil mart oyidan beri kosmonavtlar korpusida ishladi.

1974—1976-yillarda u L.D.Kizim bilan birga ekipaj tarkibida 7K-S (Soyuz T) dasturi boʻyicha parvozga oʻqitilgan, bir vaqtning oʻzida ushbu dastur boʻyicha tayyorlangan fuqarolik bort muhandislari guruhiga rahbarlik qilgan.

1976-yil yanvar oyidan boshlab u V.F.Bikovskiy bilan birgalikda MKF-6 koʻp zonali kamera (GDR) uchun sinov dasturi boʻyicha birinchi ekipaj uchun bort muhandisi sifatida oʻqidi.1976-yil 15—23-sentabrda V.F.Bikovskiy bilan birgalikda u 7 kun 21 soat 52 daqiqa 17 soniya davom etgan „Soyuz-22“ kosmik kemasida bort muhandisi sifatida birinchi parvozini (chaqiriq belgisi — Yastreb-2) amalga oshirdi. Parvoz kosmosni tinch maqsadlarda tadqiq qilish va undan foydalanish sohasida sotsialistik mamlakatlar hamkorligi dasturi asosida amalga oshirildi.

Muvaffaqiyatli parvoz va shu bilan birga jasorat va qahramonlik uchun V.V. Aksenov Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni va „Oltin yulduz“ medali bilan taqdirlangan (№ 11278).

1976—1978-yillarda u 7K-S va 7K-ST („Soyuz T“) dasturlari boʻyicha guruhda oʻqishni davom ettirdi. 1978-yildan beri u „Soyuz-T“ kosmik kemasining birinchi sinov parvozi dasturi boʻyicha bort muhandisi boʻlib ishlagan.

Ikkinchi kosmik parvoz 1980-yil 5-9-iyunda Y.V.Malyshev bilan birgalikda "Soyuz T-2" (chaqiriq belgisi — <i id="mwQw">Yupiter-2</i>) kosmik kemasida bort muhandisi sifatida amalga oshirildi. Docking asosiy ekspeditsiya ekipaji ishlagan „Salyut-6“ — „Soyuz-36“ orbital tadqiqot majmuasi bilan amalga oshirildi: (L.I.Popova va V.V.Ryumina). Parvoz davomiyligi — 3 kun 22 soat 19 daqiqa 30 soniya. Asosiy vazifa — „Soyuz“ kosmik kemasini almashtirish uchun moʻljallangan. „Soyuz T“ tipidagi yangi takomillashtirilgan transport kosmik kemasining boshqariladigan rejimida birinchi sinovlarini oʻtkazish jarayonlarida ishtirok etgan.

Parvoz statistikasi
# kemani uchirish Boshlash Qoʻnish kemasi Qoʻnish Blyashka
1 „Soyuz-22“ 15.09.1976 09:48 UTC „Soyuz-22“ 23.09.1976 07:40 UTC 7 kun 21 soat 52 daqiqa
2 Soyuz T-2 05.06.1980 14:19 UTC Soyuz T-2 09.06.1980 12:38 UTC 3 kun 22 soat 19 daqiqa
Umumiy parvoz vaqti 11 kun 20 soat 11 daqiqa

Yaxshilangan „Soyuz T-2“ transport vositasini muvaffaqiyatli sinovdan oʻtkazganligi va koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun V.V.Aksyonov ikkinchi „Oltin yulduz“ medali bilan taqdirlangan.

1988-yil 17-oktabrda nafaqaga chiqqanligi va boshqa ishga oʻtganligi sababli kosmonavtlar korpusidan haydalgan.

1983—1992-yillarda Sovet tinchlik jamgʻarmasi boshqaruvi raisining oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

1988-yil oktabrdan — SSSR Davlat gidrometeorologiya xizmatining (GosNIITSIPR) Tabiiy resurslarni oʻrganish davlat ilmiy markazi direktori, Yerni masofadan turib zondlash uchun avtomatik kosmik apparatlarni loyihalash bilan shugʻullangan. 1990—1992-yillarda u GosNIITSIPR va bir qator korxonalarni birlashtirgan NPO Planeta bosh direktori boʻlgan. 1990—1996-yillar — Deputat Mosbusinessbank direktorlar kengashi raisi lavozimida ishlagan. 1992-yildan — Koinot assotsiatsiyasi ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari. 1996-yildan — „Rossiya maʼnaviy harakati“ jamoat tashkiloti Prezidiumi raisi lavozimida ishlagan.

Xotira[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • 2011-yil 11-iyunda Ryazan shahrida, Utkin maydonidagi Tsiolkovskiy koʻchasida V.Büstü oʻrnatilgan.
  • Chuguevdagi qahramonlar xiyoboni.

Mukofotlar va unvonlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Ikki karra Sovet Ittifoqi Qahramoni (1976, 1980)
  • Leninning ikkita ordeni (1976, 1980)
  • „Koinotni oʻrganishdagi xizmatlari uchun“ medali (2011-yil 12-aprel) — kosmosni tadqiq qilish, tadqiq qilish va undan foydalanish sohasidagi ulkan xizmatlari, koʻp yillik vijdonli mehnati, faol ijtimoiy faoliyati uchun[3]
  • „Mehnat faxriysi“ medali
  • „Ilm va insoniyatga xizmatlari uchun“ oltin medali (Chexoslovakiya)
  • Karl Marks ordeni (GDR (1976))
  • SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi
  • Gagarin, Ryazan, Kaluga, Qosimov, Jezkazgan, Leninsk, Zeya, Mytishchi, Korolev va Jefferson okrugi (Kentukki, AQSh) shaharlarining faxriy fuqarosi

Yana qarang[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Nine Касимовский район, Ryazanskaya oblast, Rossiya.
  2. „Аксёнов, Владимир Викторович“,Авиационная энциклопедия в лицах. Москва: Барс, 2007 — 22 bet. ISBN 978-5-85914-075-6. 
  3. „Указ Президента Российской Федерации от 12 апреля 2011 года № 436 «О награждении медалью „За заслуги в освоении космоса“»“. 28-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-aprel 2011-yil.

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]


Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]