Vikipediya:Maqola ustaxonasi/Predmet

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

INSON HUQUQLARINIG KAFOLATI SIFATIDA AXBOROT XAVFSIZLIGI

Akbarova Madiabonu Shavkatbek qizi Andijon Davlat Universiteti Axborot Texnologiyalari va kompyuter Injiniringi Fakulteti 2-bosqich talabasi

Annotatsiya; Maqola axborot xavfsizligi va inson huquqlari o'rtasidagi munosabatlarning dolzarb muammosiga bag'ishlangan. Zamonaviy texnologiyalarning ta'siri, birinchi navbatda, shaxsiy huquqlar sohasida namoyon bo'ladi, ular orasida shaxsiy daxlsizlik huquqi alohida o'rin tutadi. Texnologiyalarni takomillashtirish, shuningdek, uning tarkibiy qismlaridan biri sifatida davlatning milliy xavfsizligi va axborot xavfsizligiga yangi taxdidlarning paydo bo'lishiga olib keladi. Ularni himoya qilish zarurati shaxsiy daxlsizlik huquqini cheklsh uchun asos bo'ladi.

Kalit so'zlar, Axborot xavfsizligini ta'minlash, Axborot tizimlari komplekslari, Aloqa, axborotlashtirish va telekomunikatsiya texnologiyalari. Umum insoniy prinsiplar, Obdusman.

Inson huqularining kafolatlari-konstitutsiyaviy huquq Inson huquqlari va erkinliklariga rioya qilishning ta'minlanishi demokratik huquqiy davlat va fuqarolik jamiyati barpo etishning muhim sharti hisoblanadi. Shunga asosan, O'zbekiston o'z mustaqilligiga erishgach ijtimoiy hayotning barcha jabhalarida olib borilayotgan keng qamrovli islohotlarning zamirida, inson huquq va erkinliklariga bo'lgan e'tibor, insonlarning sha'ni va qadrqimmatini xurmat qilish inson huquqlarini eng oliy qadriyat sifatida e'tirof etish kabi g'oyalarni bosh maqsad qilib qo'ydi. Qisqa vaqt ichida fuqarolar huquq va erkinliklarini ta'minlaydigan huquqiy soha tashkil etildi, demokratiya va fuqarolik jamiyatining asosiy institutlari shakllantirildi, huquqni qo'llash amaliyoti takomillashtirildi. Qayd etish kerakki, bugungi kunda mamlakatimizda inson huquq va erkinliklarini himoya qilishning konstitutsiyaviy-huquqiy asoslari hamda kafolatlari bilan bir qatorda uning tashkiliy mexanizmlari ham yaratilgan. Konstitutsiyamizda fuqarolarning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy huquqlari, jamiyat rivojlaishining strategik yo'nalishlari, boshqaruvning adolatli va demokratik prinsiplari, shuningdek ma'naviy qadriyatlarimiz asoslari o'z ifodasini topgan. Ta'kidlash lozimki, asosiy qonunimizning 13-moddasiga asosan "Oʻzbekiston Respublikasida demokratiya umuminsoniy prinsiplarga asoslanadi, ularga ko'ra inson, uning hayoti, erkinligi, sha'ni,qadr-qimmatiga boshqa daxlsiz huquqlari oliy qadriyat hisoblanadi. Shundan kelib chiqqan holda mamlakatimizga amalga oshiriladigan demokratik islohotlar markazida birinchi o'rinda-inson, uning huquqlari, erkinlikari va qonuniy manfaatlari nazarda tutilganligini ko'rish mumkin. Shuningdek, mamlakatimizda fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilish sohasidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini Oliy Majlisning inson huquqlari bo'yicha vakili ombudsman tomonidan amalga oshirilmoqda. Yangi taxrirdagi "Oliy Majlisning inson huquqlari bo'yicha vakili (ombudsman) to'g'risida"gi Qonunning 1-moddasiga muvofiq, "Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo'yicha vakili (ombudsman) mansabdor shaxs bo'lib, unga davlat organlari, korxonalar, muassasalar,tashkilot va mansabdor shaxslar tomonidan inson huqulari hamda erkinliklari to'g'risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan parlament nazoratini ta'minlash vakolatlari berilgan". Ijtimoiy-siyosiy kafolatlar davlatda amal qilib turgan siyosiy tizim bilan bog'liq. Ushbu tizim inson huquq va erkinliklari buzulishini oldini olish uchun xizmat qiladi. Zero, fuqarolarning huquq va erkinliklarini kafolatlash ko'pincha davlatning olib borayotgan ijtimoiy siyosatiga bog'liq bo'ladi. Masalan Konstitutsiyamizning 45-moddasiga ko'ra, "Voyaga yetmaganlar, mexnatga layoqatsizlar va yolg'iz keksalarning huquqlari davlat himoyasidadir" deb belgilab qo'yilgan. Darhaqiqat,bozor iqtisodiyotiga o'tish jarayonida aholini ijtimoiy himoya qilish davlat siyosatining ustuvor yo'nalishiga aylanishi lozim. "Oʻzbekiston Respublikasi Aloqa, axborotlashtirish va telekomunikatsiya texnologiyalari davlat qo'mitasi huzuridagi Axborot xavfsizligini ta'minlash markazi". Mazkur Markazing asosiy maqsadi etib, "Elektron hukumat" tizimining axborot tizimlari,resurslari va ma'lumotlar bazalarining, shuningdek Internet tarmog'l milliy segmentining axborot xavfsizligini ta'minlash sohasidagi normativ-huquqiy bazani takomillashtirish bo'yicha takliflar ishlab chiqish, davlat organlari tizimlari va axborot resurslarida axborot xavfsizligini ta'minlash belgilangan. Markaz hodimlari axborot xavfsizligiga hozirgi vaqtdagi taxdidlar to'g'risidagi ma'lumotlarni yig'ish, tahlil qilish va to'plash bilan shug'ullanadilar. "Elektron hukumat” tizimi axborot tizimi,resurslari va ma'lumotlar bazasiga noqonuniy kirib olish holatlarning oldini olishni ta'minlaydigan tashkiliy va dasturiy-texnik yechimlarni samarali qabul qilish bo'yicha tavsiyalar va takliflar ishlab chiqishda ishtirok etadilar. "Elektron hukumat” tizimi axborot xavfsizligini ta'minlashning me'yoriy-huquqiy asoslarini takomillashtirish bo'yicha takliflarni ishlab chiqish ham Markazning maqsad-vazifalari hisoblanadi.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Inson huquqlari:universitetlar uchun darslik/mas'ul muharrir. E.A.Lukashev. M.: Norma, 2001.573b

2. Solokov M.S. Axborot xavfsizligi. "Axborot xavfsizligi"tushunchasinining mazmuni masalasiga// Zakon i pravo. 2011. No 5. P. 9-14

3. Polyakova T.A Rossiyada axborot jamiyatining qurishda axborot xavfsizligini huquqiy qo'llab quvvatlash:dis...Doktor jurid.fanlar.M.,2008 437b

4. Lopatin V.N Rossiyaning axborot xavfsizligi:dis...yuridik fanlar doktori.fanlar.M., 2003.433b.

5. https://www.constitution.uz

6. https://www.old.mits.uz

7. https://www.yuz.uz