Toʻlov balansi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
(To`lov balansidan yoʻnaltirildi)
Jump to navigation Jump to search

Toʻlov balansi — bir mamlakatdan boshqa mamlakatlarga toʻlovlar koʻrinishidagi pul mablagʻlari harakatini aks ettiradigan jadval, roʻyxat. Toʻlov balansi muayyan muddat davomida mamlakat chet ellarga toʻlagan va xuddi shu davr mobaynida mamlakatga chet eldan tushgan toʻlovlar summalari nisbatini tavsiflaydi. Toʻlov turkumiga tashki qarz, uning foizi, chetdan olingan (import) tovarlar va xizmatlar haqi, xorij investitsiyalari, xorijda diplomatik ishlarni, iqtisodiy aloqalarni yuritish xarajatlari, fuqarolar va qoʻshma korxonalarning chet elga pul oʻtkazmalari va boshqa kiradi. Chetdan keladigan tushumlar boshqa davlatlar qaytargan qarzlar, ularning foizi, xorijdagi korxonalar va tashkilotlardan oʻtkazilgan foyda, eksport qilingan tovarlar va xizmatlar haqi, boshqa yurtlik fuqarolar, korxonalar, tashkilotlar, shuningdek, xalqaro yoki mintaqaviy tashkilotlar oʻtkazgan puldan iborat boʻladi. Chetga berilgan toʻlovlarga nisbatan chetdan kelgan toʻlovlar koʻp boʻlsa Toʻlov balansi faol hisoblanadi (Toʻlov balansi saldosi ijobiy). Bunday hodda mamlakatga valyuta koʻproq oqib keladi, uning valyuta fondi oʻsadi, aks hodda Toʻlov balansi passiv boʻlib, valyuta chiqib ketadi va valyuta fondi qisqaradi (Toʻlov balansi saldosi salbiy) Toʻlov balansining muhim qismini tovarlar va xizmatlar eksport va importi — savdo balansi tashkil etadi (yana q. Tashqi savdo).