Shiva

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Bu maqola vikilashtirilishi kerak.

nothumb

Iltimos, bu maqolani Vikipediya qoida va yoʻllanmalariga muvofiq tartibga keltiring.


Shiva — hinduiylikdagi uch oliy xudo — trimurtining biri; shivaizm tarafdorlari koinotda hamma mavjudotni yoʻq qilib, qayta yaratuvchi Sh.dan boʻlak doimiy hech narsa yoʻq, deb tushunadilar. Sh. samoviy kuchquvvatni oʻzida mujassam etgan, koʻpincha ilohiy raqs tushayotgan qoʻrqinchli qiyofada yoki xayolga choʻmgan zohid koʻrinishida tasvirlanadi.


Unbalanced scales.png Bu maqolaning betarafligi shubha ostidadir.
Batafsil maʼlumot uchun munozarani ko'ring.
Shiva haykali, Bangalor, Hindiston.

Shiva (sanskrit. शिव, śiva – “mehribon , muruvvatli”) – Braxma va Vishnu bilan birgalikda “ilohiy uchlik” (trimurti)ni tashkil etuvchi oliy tangrilardan biri. Ikki xil borliqqa ega: bir tomondan, tozalovchi vayronkorlik, ikkinchi tomonlama, urush homiysi. Maxamantra (bosh duo): Oum namax Shivayya Oum. Vaqt homiysi, buyuk jangchi va nafsini yenggan zohid. Raqs homiysi sifatida dunyo tartibini boshqaradi. Bir kuni u 10000 donishmand-rishining yoniga borsa, ular unga qarshi yo`lbarsni jo`natadilar, Shiva uni yengib, terisidan yopinchiq qilib oladi. Rishilar ilonni jo`natishsa, uni bo`yniga marjon qilib taqib oladi. Rishilar pakana odamchani yuborishsa, uning ustiga chiqib raqs tusha boshlaydi va shundan so`ng rishilar unga topinishadi. Sochi uzun, ko`k terili, to`rt qo`lli, bo`ynida ilon, boshi uzra yarim oy, yo`lbars terisini yopingan, peshonasida uchinchi ko`zi bor, o`ng qo`lida damaru(do`mbira), chap qo`lida trishula(uch shohli nayza) tutgan, raqs tushayotgan qiyofada tasvirlanadi. Tangrilar amrita tayyorlash uchun Vasuki(Shesha) ilonidan foydalanishayotganda, charchagan ilon dunyoni yo`q qilib yuborishi mumkin bo`lgan zahar chiqarib yuboradi. Dunyoni saqlab qolish uchun Shiva zaharni yutadi va badani ko`k tusga kiradi. Shivaning vahanasi(minib yuradigan jonivori) – Nandin nomli buqa, qurshovi – pramatxa ( ayol dev ) lar. Ismlari: Blotanatx – oddiylar homiysi. Maxeshvara – yaratuvchi. Nataradja – raqs homiysi. Nilagriva – eng ko`k. Ishana. Maxadeva – buyuk tangri. Shiva dunyo qarama-qarshiliklarini aks ettiruvchi tangri bo`lib, shunga muvofiq ikki qiyofaga ega: Shiva Rudra – mehribon, yaxshi qiyofa va Shiva Bxayrava – jangovar, yovuz qiyofa.