Shiva

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Bu maqola vikilashtirilishi kerak.

nothumb

Iltimos, bu maqolani Vikipediya qoida va yoʻllanmalariga muvofiq tartibga keltiring.


Shiva — hinduiylikdagi uch oliy xudo — trimurtining biri; shivaizm tarafdorlari koinotda hamma mavjudotni yoʻq qilib, qayta yaratuvchi shahridan boʻlak doimiy hech narsa yoʻq, deb tushunadilar. Sh. samoviy kuchquvvatni oʻzida mujassam etgan, koʻpincha ilohiy raqs tushayotgan qoʻrqinchli qiyofada yoki xayolga choʻmgan zohid koʻrinishida tasvirlanadi.


Unbalanced scales.png Ushbu maqolaning betarafligi shubha ostidadir.
Batafsilroq maʼlumot uchun maqola munozarasini koʻring.
Shiva haykali, Bangalor, Hindiston.

Shiva (sanskrit. शिव, śiva – “mehribon , muruvvatli”) – Braxma va Vishnu bilan birgalikda “ilohiy uchlik” (trimurti)ni tashkil etuvchi oliy tangrilardan biri. Ikki xil borliqqa ega: bir tomondan, tozalovchi vayronkorlik, ikkinchi tomonlama, urush homiysi. Maxamantra (bosh duo): Oum namax Shivayya Oum. Vaqt homiysi, buyuk jangchi va nafsini yenggan zohid. Raqs homiysi sifatida dunyo tartibini boshqaradi. Bir kuni u 10000 donishmand-rishining yoniga borsa, ular unga qarshi yoʻlbarsni joʻnatadilar, Shiva uni yengib, terisidan yopinchiq qilib oladi. Rishilar ilonni joʻnatishsa, uni boʻyniga marjon qilib taqib oladi. Rishilar pakana odamchani yuborishsa, uning ustiga chiqib raqs tusha boshlaydi va shundan soʻng rishilar unga topinishadi. Sochi uzun, koʻk terili, toʻrt qoʻlli, boʻynida ilon, boshi uzra yarim oy, yoʻlbars terisini yopingan, peshonasida uchinchi koʻzi bor, oʻng qoʻlida damaru(doʻmbira), chap qoʻlida trishula(uch shohli nayza) tutgan, raqs tushayotgan qiyofada tasvirlanadi. Tangrilar amrita tayyorlash uchun Vasuki(Shesha) ilonidan foydalanishayotganda, charchagan ilon dunyoni yoʻq qilib yuborishi mumkin boʻlgan zahar chiqarib yuboradi. Dunyoni saqlab qolish uchun Shiva zaharni yutadi va badani koʻk tusga kiradi. Shivaning vahanasi(minib yuradigan jonivori) – Nandin nomli buqa, qurshovi – pramatxa ( ayol dev ) lar. Ismlari: Blotanatx – oddiylar homiysi. Maxeshvara – yaratuvchi. Nataradja – raqs homiysi. Nilagriva – eng koʻk. Ishana. Maxadeva – buyuk tangri. Shiva dunyo qarama-qarshiliklarini aks ettiruvchi tangri boʻlib, shunga muvofiq ikki qiyofaga ega: Shiva Rudra – mehribon, yaxshi qiyofa va Shiva Bxayrava – jangovar, yovuz qiyofa.