Shamol kuchi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

Shamol kuchi — bu tuzilmalarga yoki ularning tarkibiy qismlariga iqlimiy shartli oʻzgaruvchan harakatlardan biri.

Xususiyatlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qurilish norma va qoidalarining 2.01.07-85 „Kuchlar va taʼsirlar“ning 6-bandiga binoan shamol kuchi struktura yoki element konstruksiyalarining tashqi yuzalariga taʼsir qiluvchi normal bosim; tuzilmaning yuzasiga teguvchi yoʻnaltirilgan ishqalanish kuchi, uning vertikal yoki gorizontal proyeksiyasi maydoniga tegishli; oʻtkazuvchan yopiq tuzilmalar, ochilish yoki doimiy ochiq teshiklari boʻlgan binolarning ichki yuzalariga qoʻllaniladigan normal bosim[1] toʻplami sifatida qaraladi.

„Kuchlar va taʼsirlar“ ning yangi nashrida bu taʼrifga binoning umumiy qarshiligi va aylanuvchi vaqt[2] tufayli tashqi kuchlarning proektsiyalari toʻplami qoʻshildi.

Shamol kuchi asosan bosim va assimilyatsiya taʼsiridan iborat. Bu shamol oqimiga taʼsir qiladigan bino atrofidagi bosimning taqsimlanishi bilan bogʻliq[3].

Bino va inshootlarni loyihalashda shamol kuchini hisoblash ikkita parametrni — oʻrtacha komponentni va pulsatsiyani hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Bunday holda, kuch ushbu ikki parametrning yigʻindisi sifatida aniqlanadi.

Kuch miqdori bir necha omillarga bogʻliq:

  • shamol tezligi;
  • binoning qavatlar soni;
  • uyning tuzilish xususiyatlari (shakli)[4].

Kompyuter texnologiyalarining rivojlanishi bilan shamol kuchini modellash mumkin boʻldi, masalan, birinchi navbatda yuk koʻtaruvchi qurilmalar uchun qoʻllaniladigan chekli elementlar usulidan foydalangan holda[5][6] amalga oshirish imkoni yaratildi.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Савицкий Г. А. Ветровая нагрузка на сооружения. М.: Стройиздат, 1972.
  • Gupta, Ajaya Kumar and Peter James Moss. Guidelines for Design of Low-Rise Buildings Subjected to Lateral Forces. Boca Raton: CRC Press, 1993. ISBN 0-8493-8969-0.
  • Гордеев В. Н., Лантух-Лященко А. И., Пашинский В. А. Нагрузки и воздействия на здания и сооружения. М.: АСВ, 2008. ISBN 978-5-93093-404-5