Shamdon

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Kumush shamdonlar

Shamdon — sham qoʻyish uchun moʻljallangan taglik. Koʻp shoxli dekorativ shamdonlar chilchiroqlar deb ataladi[1].

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shamdonlar qadim zamonlardan beri maʼlum boʻlgan, ammo keyinchalik ular yogʻli yoki moyli lampalar bilan almashtirilgan.

Kundalik hayotda bronza yoki jezdan yasalgan shamdonlar XV asrdan boshlab paydo boʻladi. XVII-XVIII asrlarda qandillar burjuaziya uylarida chilchiroqdan koʻra koʻproq tarqaladi.

XVIII asrning oxiridan boshlab shamdonlar bayramona stolning bezagiga aylana boshladi. Ular turli xil materiallardan, jumladan, shisha, chinni, yogʻoch, plastik va turli metallardan tayyorlanadi.

18-asrda paydo boʻlgan chilchiroq koʻrinishidagi fonuslar 19-asrda gazli yoritishning paydo boʻlishi bilan yanada keng tarqaldi. Oʻshandan beri ular jamoat joylarini yoritish va bezash uchun katta ahamiyatga ega boʻldi. Dastlab, bunday fonuslar metalldan zarb qilingan, keyinchalik esa ular, ayniqsa murakkab konstruksiyaga ega boʻlsa, choʻyandan yoki quyma bronzadan eritilgan.

Shamdonni mum yoki stearin tomchilaridan himoya qilish uchun shamning pastki qismiga teshikchalari boʻlgan shisha, billur, chinni yoki metall doira — rozetka kiydirilishi mumkin[2].

Xristianlik ibodatida turli xil shamdonlar keng qoʻllaniladi[3].

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Podsvechniki // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1959. — T. VII. — Stb. 166
  • И. И. Шангина Подсвечник // Русский традиционный быт: Энциклопедический словарь. — Andoza:СПб.: Азбука классика, 2003. — С. 437—439. — 688 с. — 5 000 экз. — ISBN 5-352-00337-X
  • Л. В. Беловинский Подсвечник // Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. XVIII — начало XIX в. / под ред. Н. Ерёминой. — С. 499. — ISBN 978-5-699-24458-4

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Antique Silverware“(aniqlanmagan). AC Silver Blog (10-avgust 2017-yil). Qaraldi: 14-dekabr 2021-yil.
  2. „Подсвечники“.
  3. „CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Altar Candlesticks“. www.newadvent.org. Qaraldi: 14-dekabr 2021-yil.