Richard Scobee

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Francis Richard «Dick» Scobee (inglizcha: Francis Richard «Dick» Scobee; 1939-yil 19-may — 1986-yil 28-yanvar, Florida, AQSh) — NASA astronavti va podpolkovnik, AQSh. Challenger kemasida uchuvchi sifatida ikki marta koinotga uchirilgan: STS -41C (1984) va STS-51L (1986).

Biografiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

F-111 parvozda.
Shuttle Challenger halokati.

Richard 1939-yil 19-mayda Kli-Elamda (Vashington shtati) tug'ilgan. 1957-yilda Vashingtonning Oborn shahridagi o'rta maktabni tamomlagan. U 1965-yilda esa Arizona universitetini aerokosmik muhandislik fanlari bakalavriati bilan tamomlagan[1].

U 7 ta astronavtning "Chellenjer" (shuttle) kemasining ekipajida bo'lgan va 1986-yil 28-yanvarda ikkinchi parvozining boshida vafot etgan.

NASAdan oldin[tahrir | manbasini tahrirlash]

1957-yilda Richard AQSh harbiy-havo kuchlarida xizmat qilgan. Shuningdek, Texasdagi Kelli havo kuchlari bazasida pistonli dvigatel mexanik bo'lib ham xizmat qilgan. Keyin, ikki yil davomida u Arizona universitetining kechki kurslarida tahsil oldi, shundan so'ng u Havo kuchlari zahirasidagi ofitserlarni tayyorlash kurslariga yozildi. 1965-yilda Richard parvozga tayyorlanishga yuborildi va 1966- yilda AQSh harbiy-havo kuchlarida uchuvchi bo'ldi. U turli xil jangovar qismlarda xizmat qilgan va Vetnam urushida qatnashgan. 1971—1972-yillarda Kaliforniyadagi Edvards havo kuchlari bazasidagi Harbiy havo kuchlari aerokosmik tadqiqot uchuvchilar maktabida tahsil olgan. Maktabni tugatgach, u sinovchi uchuvchi bo'lib xizmat qildi, turli xil samolyotlarni, shu jumladan Boeing-747, eksperimental X-24B sinovlarida qatnashdi, F-111 transonik samolyotlarini ishlab chiqarish texnologiyasini ishlab chiqishda ishtirok etdi. Umumiy parvoz vaqti 45 turdagi samolyotlarda taxminan 6500 soatni tashkil etdi. Richard Scobee 1978-yilda Harbiy-havo kuchlarida mayor harbiy unvonini oldi va 1986-yilda vafotidan keyin Harbiy havo kuchlari podpolkovnigi unvoniga sazovor bo'ldi[2].

Kosmik mashg'ulotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

1978-yil 16-yanvarda u 8-setda NASA astronavtlar guruhiga kiritildi. U umumiy kosmik trening (OKP) kursini tugatdi va 1979-yil avgust oyida kosmonavtlar bo'limiga shattl uchuvchisi sifatida qabul qilindi. Kosmonavtlar korpusidagi vazifalaridan tashqari, u NASAning Boeing 747 shattl tashuvchi samolyotida uchuvchi-instruktor bo'lib ishlagan.

Kosmik parvozlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Birinchi parvoz — STS-41C[3], Challenger shuttle. 1984-yil 6-apreldan 13-aprelgacha kema uchuvchisi sifatida. Parvoz davomiyligi 6 kun 23 soat 41 daqiqa[4].
  • Ikkinchi uchirish — STS-51L[5], Challenger shattle. 1986-yil 28-yanvarda kema komandiri sifatida. Uchirishdan 73 soniya o'tgach, qattiq yonilg'i kuchaytirgichining muhrlash halqasidagi nuqson tufayli, moki portladi va butun ekipaj halok bo'ldi[6].

Kosmik parvozlarning umumiy davomiyligi 6 kun 23 soat 41 daqiqa.

Mukofotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Mukofotlangan:

Kosmik parvoz medali,

Kongressning fazoviy faxriy medali,

Astronavtlar shon-sharaf zaliga kiritildi.

Yana qarang[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Kosmonavtlar va astronavtlar ro'yxati (va nomzodlar)
  • AQSh astronavtlari ro'yxati - orbital kosmik parvozlar ishtirokchilari
  • O'lgan astronavtlar ro'yxati
  • Boshqariladigan kosmik parvozlar jadvali

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Scobee“. 19-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2012-yil.
  2. „Francis R. Scobee“. 22-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2012-yil.
  3. „NASA — NSSDC — Spacecraft — Details“. 27-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2012-yil.
  4. „NASA — STS-41C“. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2012-yil.
  5. „NASA — NSSDC — Spacecraft — Details“. 8-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2012-yil.
  6. „NASA — STS-51L“. 11-avgust 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2012-yil.