Nemeya

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

Nemeya (qadimgi yunoncha: Νεμέα) — yunon mifologiyasidagi nimfa, Nemean oʻyinlari maʼbudasi[1].

Mifologiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Keng tarqalgan versiyaga koʻra, Nemeya Zevs va oy maʼbudasi Selenaning qizi edi; uning ikkita singlisi bor edi, Selena ularni ham Zevsdan tugʻgan, kunduzgi quyosh maʼbudasi Pandiya va shudring maʼbudasi Ersa[2]. Boshqa versiyaga koʻra, Nemeya daryo xudosi Asop Fliasiyskiy bilan aloqasi tufayli nimfa Metopadan tugʻilgan[3].

Nemeya qahramon Arxemorning onasi[4] deb hisoblanadi, uning xotirasiga Nemean oʻyinlari tashkil etilgan. Nemeyaning oʻzini bu oʻyinlarning maʼbudasi deb atashgan. U, shuningdek, uning nomini olgan Argoliddagi Nemeya shahrining maʼbudasi boʻlgan, bu oʻyinlar shu shaharda oʻtkazilgan[1]. Boshqa bir versiyaga koʻra, Arxemorning ota-onasi Nemeya shohi Likurg va Evridika[5] boʻlgan.

Arxemor vazasining „Arxemohrning oʻlimi“ hoshiyasi (toʻliq rasm). Miloddan avvalgi 340-yil. Neapol milliy muzeyi

Tasviriy sanʼatda[tahrir | manbasini tahrirlash]

Nimfa Nemeyaning suratlari juda kam uchraydi. Qadimgi mualliflar eslatib oʻtgan baʼzi yoʻqolgan sanʼat asarlaridan tashqari, faqat bir nechta antik vazalar va Geraklning Nemeya sher bilan dueli paytida tasvirlangan tosh maʼlum. Nemeya bu yerda Geraklning mulozimlari orasida tasvirlangan deb hisoblanadi. Biroq, bu taxminni isbotlash qiyin, chunki Nemeyani suratda aniqlash mumkin boʻlgan aniq belgilar mavjud emas[6].

Nemeya ikkita arxemoriy vazadan birida aniq tasvirlangan. Ularning ikkalasi ham Ruvo (Apuliya) dan kelganligi sababli, nimfa boshqa vazada ham koʻrsatilgan deb taxmin qilish mumkin. Arxemoriy vazalar ogʻzi keng va tutqichlari vertikal volutga oʻxshash kraterlar; har bir idishning tashqi yuzasi qizil figurali vaza rasmi bilan bezatilgan[7][8].

Miloddan avvalgi 340-yillarda yaratilgan va hozir Neapol milliy muzeyida saqlanadigan birinchi vazaning frizida marhum Arxemorning dafn marosimi tasvirlangan; Zevs va Nemeya bu yerda yuqori oʻng burchakda koʻrsatilgan, ular naisk yaqinida gaplashmoqdalar, ularning tepasida ularning ismlari koʻrsatilgan: ΖΕΥΣ va ΝΕΜΕΑ[7]. Taxminan miloddan avvalgi 350 yilgi, Sankt-Peterburgda joylashgan „Ermitajda“ saqlanadigan ikkinchi vazaning frizi pastda Gipsipila (chapda) va taxminan Nemeya oʻrtasidagi oʻlik Archemorosni, yuqorida — Arxemorni oʻldirgan ilonga qarshi toʻrt qahramonlar jangini koʻrsatadi[8].

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. 1,0 1,1 Wilhelm Heinrich Roscher (izd.). Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — Leipzig, 1897—1909. — Band 2. 2: Laas — Myton, Spalte 3172.
  2. Anders Bjørn Drachmann (izd.). Scholia vetera in Pindari carmina. — Stuttgart, 1997. — Band 3: Scholia in Nemeonicas. — Seite 3. — Zeile 21—22.
  3. Pavsaniy. Opisanie Elladi. II: 15. 3.
  4. Anders Bjørn Drachmann (izd.). Scholia vetera in Pindari carmina. — Stuttgart, 1997. — Band 3: Scholia in Nemeonicas. — Seite 3. — Zeile 9—10.
  5. sm. Офельт.
  6. Hans Christoph Ackermann (red.). Lexicon iconographicum mythologiae classicae (LIMC). — Düsseldorf, 1981—2009. — Band 6. 1. — Seite 731—733.
  7. 7,0 7,1 Johannes Overbeck. Gallerie heroischer Bildwerke der alten Kunst. — Braunschweig, 1853. — Band 1. — Seite 112.
  8. 8,0 8,1 Johannes Overbeck. Gallerie heroischer Bildwerke der alten Kunst. — Braunschweig, 1853. — Band 1. — Seite 114.

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]