Barmoqlar — versiyalar orasidagi farq

Jump to navigation Jump to search
Oʻzgarish mavjud emas ,  8 yil oldin
Maqola yangilandi
(Yangi maqola yaratildi)
 
(Maqola yangilandi)
'''Barmoqlar''' — odamda qo‘lqoʻl-oyoq kaftlarining uch qismi; B. beshta bo‘libboʻlib, har bir barmoqda uchtadan (bosh barmoqda ikkita) naysimon mayda suyaklar — falangalar bor. B. o‘zarooʻzaro bo‘g‘imlarboʻgʻimlar, muskullar orqali bir-biri b-n erkin harakat kila oladigan tarzda birlashgan. Odam qo‘lqoʻl barmoqlarini bukib asboblarni ushlash, mehnat qobiliyatini oshirish imkoniyatiga ega. Shuning uchun tarixiy rivojlanishda bosh barmoq qolgan B.ga nisbatan ko‘ndalangkoʻndalang joylashib, biror narsani ushlashga moslashgan. Oyoq B.i bukilib-yozilib odamning yurishiga, tik turganda muvozanatni saqdashga moslashgan. B.dagi muskullar mayda qon tomir va nervlarga boy, shu tufayli turli nozik harakatlarni (musiqa asbobini chalish, yozish, rasm chizish va h. k.) bajarishga imkon beradi. Ona qornida homilaning noto‘g‘rinotoʻgʻri rivojlanishi natijasida barmoqsizlik (adaktiliya), B. sonining kam (oligodaktiliya) yoki ko‘pkoʻp (polidaktiliya) bo‘lishiboʻlishi uchrab turadi. Hayvonlarda B.ning tuzilishi va shakli ularning hayot sharoitiga, bajaradigan vazifasi (kovlash, uchish, suzish)ga qarab turlicha bo‘ladiboʻladi. Qushlarda oldingi oyoq qanotga aylanib, uch barmoq rudimenti qolgan, orqa oyog‘idaoyogʻida 4 ta barmoq bor. Tuyoqli hayvonlarda esa B. tuyoqdan iborat va H. k.
 
== Adabiyotlar ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
{{stub}} {{no iwiki}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
187 764

ta tahrir

Navigatsiya