Jahon pochta ittifoqi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Jahon pochta ittifoqi - xalq aro davlatlararo tashkilot; BMTning ixtisoslashgan muassasasi (1947-yildan). I Xalqaro pochta kongressida tashkil etilgan (1875). 1878-yil gacha Umumiy pochta ittifoqi deb atalgan. Vazifasi pochta xizmatini yaxshilash, shu sohada hamkorlikni taraqqiy ettirish, rivojlanayotgan mamlakatlarda pochta xizmatini tashkil etish va takomillashtirishda texnika yordami koʻrsatishdan iborat. 2002-yil 1 yanvardaunda 189 davlat aʼzo boʻlgan. Oʻzbekiston Respublikasi 1994-yildan aʼzo. Asosiy organlari: Jahon pochta kongressi, Ijroiya kengashi, Pochta ekspluatatsiyasi kengashi va Xalqaro byuro. Oliy organi — kongress, 5 yilda 1 marta chaqiriladi. J. p. i.ning rasmiy tili fransuz tili, ish jarayonidagi tili — ingliz, ispan, rus tillari. "Pochta ittifoqi" jurnali, kongresslar hisoboti va b.ni nashr qiladi. Oʻzbekiston vakillari 21-kongress (1994-yil Seul sh.), 22-kongress (1999-yil Pekin sh.) da qatnashgan. J. p. i. idorasi Bern sh.da joylashgan.[1]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil 1874-yil 9-oktabr kuni Shvеysariya poytaxti Bеrn shahrida Butunjahon pochta ittifoqi (BPI) tashkil topgan va har yili ushbu sanada Butunjahon pochta kuni nishonlanadi, deb xabar beradi “Oʻzbekiston pochtasi” AJ. 9-oktabrni Butunjahon pochta kuni dеb e’lon qilish haqida 1969-yili Tokio shahrida boʻlib oʻtgan Butunjahon pochta ittifoqining navbatdagi Kongrеssida rasman qaror qabul qilingan. Butunjahon pochta kunining asosiy maqsadlaridan biri pochta sohasini davlatlar ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga qoʻshayotgan hissasini tatbiq etishdir. BPIga a’zo-davlatlar tomonidan milliy pochta xizmati faoliyatiga oid tadbirlar dasturlari qabul qilinib ommaviy axborot vositalari orqali yoritib oʻz aholisini tanishtirishga harakat qiladi. 1994-yili Oʻzbekiston Respublikasi Butunjahon pochta ittifoqiga toʻla huquqli a’zo davlat sifatida qabul qilinib, bugungi kunda dunyoning deyarli barcha davlatlari bilan xalqaro pochta almashinuvlarini amalga oshirib keladi. Har yili 9 oktabr xalqaro miqyosda Butunjahon pochta aloqasi kuni sifatida keng nishonlanadi. Mazkur sananing tarixiy asosi mavjud: aynan shu kunda Birlashgan Millatlar Tashkilotining maxsus agentligi hisoblangan Butunjahon pochta ittifoqiga asos solingan. Butunjahon pochta ittifoqining tashkil qilinganiga 141 yil boʻldi. Ushbu agentlikka 190 ziyod davlatlar a’zo boʻlishgan. Oʻzbekiston Respublikasi ham 1994-yildan boshlab ushbu ittifoqning teng huquqli a’zosi sifatida xalqaro pochta ma’muriyati markazlari bilan aloqani yoʻlga qoʻygan. Butunjahon pochta aloqasi pochta xizmatlarini muvofiqlashtirish, nazorat qilishni tashkil qiluvchi muhim muassasa hisoblanadi. Shuningdek, u xalqaro pochta xizmatlarini koʻrsatuvchi idora va kompaniyalar oʻrtasidagi hamkorlikning bosh mexanizmi hisoblanadi. Ittifoq tomonidan a’zo davlatlarning pochta tizimini takomillashtirish yuzasidan tavsiya va texnik koʻmak koʻrsatiladi. Uning asosiy vazifalari: butunjahon pochta xizmatlarini rivojlantirishga, zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalangan holda pochta joʻnatmalari yanada oʻsishiga koʻmaklashish hamda mijozlarga koʻrsatilayotgan pochta xizmatlari sifatini yanada takomillashtirish. Keng qamrovli pochta aloqasi tarmoqlari yordamida mazkur pochta ma’muriyati dunyodagi eng katta tarmoq va iqtisodiyotning muhim segmentlari faoliyatini ta’minlaydigan jahon infratuzilmasining muhim boʻgʻini hisoblanadi. Tashkilot tomonidan berilgan ma’lumotlarga qaraganda, bugungi kunda jahonda pochta xizmatlari boʻlinmalari 600 mingtani tashkil etar ekan. Milliy operator sifatida “Oʻzbeksiton pochtasi” AJ Respublikaning butun hududida pochta aloqasining universal xizmatlarini koʻrsatadi va 107 mamlakat bilan pochta xizmatlarini koʻrsatish yuzasidan hamkorlikni yoʻlga qoʻygan. Mamlkatimizning eng chekka hududlarida ham pochta xizmatlarini koʻrsatuvchi boʻlinmlar faoliyati tashkil etilgan. Pochta aloqasi tarmogʻini modernizatsiyalash, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari negizida xizmatlarning yangi turlarini joriy etish va rivojlantirish dasturini amalga oshirish doirasida «Oʻzbekiston pochtasi» OAJ pochta aloqasi ob’ektlari tomonidan koʻrsatilayotgan xizmatlarning masshtabi axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish bilan kengaymoqda. Jamiyatning korporativ kompyuter tarmogʻidagi “Elektron pul oʻtkazmalari”, “Toʻlovlarni qabul qilish tizimi”, “Pensiya toʻlovlari hisob-kitobi va nazorati tizimi”, “Roʻyxatga olinuvchi pochta joʻnatmalarini nazorat qilish tizimi” va “Obuna” avtomatlashtirilgan tizimlariga pochta aloqa ob’ektlari bogʻlandi. Kompyuterlashtirilgan pochta aloqa ob’ektlari soni 1728 tani tashkil etib, shundan 1542 tasi pochta aloqa boʻlimlari, ya’ni 52 foizni tashkil etdi (jami 2988 ta aloqa boʻlimi). Pochta aloqa boʻlimlarini kompyuterlashtirish va avtomatlashtirish tizimlariga bogʻlash boʻyicha ishlar davom ettirilmoqda. Pochta aloqasi xizmatlari sifatini oshirish maqsadida, e’tiroznoma tushgan xalqaro posilkalarni tez va samarali qidirish boʻyicha Butunjaxon pochta ittifoqining «IBIS» xalqaro axborot tizimiga hamda xalqaro xat-xabarlarni (buyurtmali, qiymati e’lon qilingan va Express joʻnatmalarni) qidirishda e’tiroznomalarni pochta operatorlari oʻrtasida elektron shaklda almashish imkonini beruvchi «PRIME» tizimiga ulandi. Ushbu tizimlardan foydalanishning yoʻlga qoʻyilishi - pochta operatorlari oʻrtasida e’tiroznomalar almashinuvini tezlashtirish imkoniyatini beradi. Xalqaro posilkalarni chet davlatlarga arzon tariflarda va tez yetkazib berish uchun optimal yoʻnalish rejasini tuzish imkoniyatini beruvchi «Xalqaro posilkalar yoʻnalish rejasini tuzishni avtomatlashtirish» dasturi joriy etildi.