Irina Rodnina

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Irina Konstantinovna Rodnina
Bundesarchiv Bild 183-1982-1126-018, Irina Rodnina, Ludmilla Koblewa, Andrej Kalitin (cropped).jpg
Jinsi Ayol
Fuqaroligi SSSR bayrogʻi SSSR, Rossiya bayrogʻi Rossiya
Qaysi sport Figurali uchish
Tavallud sanasi 1949-yil 12-sentabr
Tavallud yeri Moskva
Boʻyi 152 sm
Medallar Olimpiada o'yinlari, Sapporo 1972, Oltin medal

Irina Konstantinovna Rodnina (1949-sentabr 12-yil Moskva) figurali uchuvchi, SSSR-ning, Yevropaning va jahonning koʻp karra chempioni, uch Olimpiyada oʻyinlarining gʻolibi. Hozir mashhur sportchi Moskvada yashaydi. O‘zining boy tajribasi bilan bilimni yosh avlodga yetkazishdan charchamaydi.

Biografiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Irina Rodnina 1949-yil 12-sentabrda Moskvada harbiy xizmarkorning oilasida tugʻilgan. Bolaligidan ishlarni yaxshi bilib ulgʻaygan u uch yoshida konki bilan tura oladigan darajaga yetti. Dastlab, koʻp tez-tez kasal boʻladigan qizni ota-onasi sogʻligʻiga foyda keltirish niyat bilan Zerjinskiy nomindagi bogʻining figurali uchish boʻlimiga yozdi. Biroq, ular qizlarining sof sportchi boʻlib qolishini xohlagan yoʻq. Shuning uchun, figurali uchishdan tashqari, uni nemis tilini oʻrgatadigan maxsus maktabga va pianino chalishni oʻrgatadigan musiqa maktabiga yuborishdi. Biroq, ularning barchasini birga olib yurish juda qiyin edi. Oxir-oqibat, Ira shunchaki figurali uchishni xohladi. O‘shanda ham yuragi g‘ururga to‘la qorday qiz uyatchan bo‘lsa-da, katta muvaffaqiyatlarga erishadigan kunlarni orzu qilardi. Shu tariqa sinovlardan muvaffaqiyatli o‘tib, 1962-yilda SSKA sport klubiga qabul qilindi va chexiyalik mutaxassislar Soni va Milan Valunderlar qo‘l ostida Oleg Vlasov bilan juftlikda shug‘ullana boshladi. Bu yil ular o‘smirlar o‘rtasidagi Butunittifoq musobaqasida uchinchi o‘rinni egalladi.

Koʻp oʻtmay Valunder SSSRni tark etdi, Irina bir oʻzi qoldi. Uning baxtiga koʻra, oʻsha paytda uni taniqli sovet murabbiyi Stanislav Juk payqab qoldi va uni oʻz qoʻl ostiga oldi. Yangi murabbiy unung yoniga hamroh sifatida Aleksey Ulanovga olib kelib qoʻshdi. Ular birinchi marta omma oldida 1967-yilda chiqdi. Oʻsha imkoniyatini koʻrsatishning oʻzida mutaxassislar bularning yuqori texnikasi va keng imkoniyatlarini qayd etishdi. Maʼlum boʻlishicha, ular xato qilmaganlar. Atigi ikki yil avval 22 yoshli A.Ulanov va 20 yoshli I. Rodnina jahon chempioniga aylandi. Ammo… shu bilan birga murabbiylar Jukning fikriga qo‘shila olishmadi. Ular o‘z o‘yin uslubi bilan murabbiyga o‘z fikrlarini isbotlashga harakat qilishdi, murabbiy esa qo‘l ostidagilarning ustunligiga rozi bo‘lmadi. Bu ularni bir-birlari bilan xayrlashishga olib keldi.

Murabbiysiz qolgan Aleksey bilan Irina oʻzlarining olgan yoʻnalishning toʻgʻriligini koʻrsatish uchun qoʻllaridan kelgancha harakat qilishdi, keyinchalik Garmish-Partenkirxenda oʻtgan Yevropa chempionatida jamoani sindirishdi. Shundan soʻng yana uchta jahon chempionatida bor kuchini sarflamadi. Shunaqa qilib yurganda, bizning shu hikoyamiz boshlangan 1972-yil ham yetti. Bu yili Kalgaridagi bo‘lib o‘tgan jahon chempionati va Yaponiyaning Sapporo shahrida bo‘lib o‘tgan Olimpiada o‘yinlari sarlavhalaridan shamol esdi va hech kimga yuzma-yuz kelgan juftlik nihoyat ajralishdi.

Endi qarovsiz bir oʻzi qolgan Irina hammasini boshidan boshlashga tavakkal qildi. Shu paytda bungacha koʻpchilik orasida ismi hech qachon belgisiz, oʻzidan uch yosh kichik Aleksandr Zaytsevni tanlab oldi. U konkida uchib, chiroyli sakray olardi. Irina yigitni shaxs sifatida yoqtirardi. Qolaversa, u tajribali hamkasbining gaplariga shubha qilmagani maʼlum boʻldi. Shu tufayli ular birgalikda juda koʻp mashaqqatli mashqlarni bajarishdi. Nihoyat, Irinaning orzusi ushaldi. 1973-yilda Bratislavada oʻtkazilgan navbatdagi jahon chempionatida ular shohsupaning birinchi pogʻonasini egalladi. Ikkinchi oʻrinni Iraning sobiq sherigi Aleksey va rafiqasi Lyudmila egalladi.

Mashhur sportchi shu tariqa yana choʻqqiga koʻtarildi. U o‘zining kuchli ekanligini, o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlarin qanday qilib yetishib chiqishini butunlay dunyoga isbotladi. Yangi er-xotin bir-birlarini chin yurakdan tushunishlarini bildirishdi. Ushbu birinchilikda chiqish koʻrsatib turganlarida musiqadan birdan oʻchib qoldi. Irina va Aleksandr toʻxtamasdan chiqishini davom etishdi. Tomoshabinlar o‘rnidan turib, mashqni aʼlo darajada bajarganlarni hurmat qilishdi. Ko‘rganidan hayratda qolgan bosh hakam qo‘llarini yoyishdan boshqa hech narsa demadi. Uning bu muvaffaqiyatidan birinchi navbatda yana birlashgan murabbiy Stanislav Juk juda xursand bo‘ldi.

Ammo bu ittifoq umri uzoq boʻlmadi. Har doim yuqoriga intiluvchi Juk bir marta uchun Rodninaning oʻtib ketgan davr ekanligini aytdi. Albatta, Irina ustozi bilan ochiq gaplashib, kelishuvga erishishga harakat qildi, ammo qatʼiyatli murabbiyni yiqitish mumkin emas edi. Keyin murabbiy borib Tatyana Tarasovani davoladi. U taniqli xokkey murabbiyi Anatoliy Tarasovning qizi edi. Qizi mashhur sportchini boqib yurganini eshitgach, o‘sha kuni kechqurun unga qo‘ng‘iroq qilib: "Qizim, oilamizni sharmanda qilma, tushkunlikka tushma! — deb turib oldi u.

Shu tariqa birinchi bir-biriga ko‘nikish, keyin yangi cho‘qqilarni zabt etish yoʻlindagi kurashning kunlari boshlanib ketti. Bu mehnatning natijasi 1976-yili Insbruk Olimpiadasida chiqib, uchtasi oltin medal bilan qaytdi. Ushbu musobaqadan qaytganidan koʻp oʻtmay, Irina oyogʻining ogʻir ekanligini tushundi. Keyin bolani ichkaridan kesib olindi. Oʻgʻil koʻrgan Irina sportga qaytdi. O‘zining matonati tufayli u yana avvalgi cho‘qqilariga erishdi. Shunday qilib, 1980-yilda Jahon chempionati bilan birga Olimpiya oʻyinlarining oltin medali sohibiga aylandi. Koʻzimizdan toʻkilgan yosh haqidagi xotiramiz shu oʻyindan olindi.

Sportdan ketgandan keyin ham Irina oʻzining kerakligini bilgani uchun juda koʻp mehnat qildi. Murabbiy ham boʻlib koʻrdi, institutda ham dars berdi. Ayni paytda, Aleksandrning oilaviy hayotga moyil emasligi maʼlum boʻldi. Har doim Irinaning qalqoni ostida boʻlgan yigit yolgʻiz yashashni istamagan boʻlib chiqdi. Shuning uchun Irina Konstantinovna u bilan xayrlashishga majbur boʻldi. Erini yoʻqotib, u ham Amerikaga borib, u erda bir necha yil yashadi.

Kanadaning Kalgari shahrida o‘tadigan navbatdagi jahon chempionati oldidan so‘nggi mashg‘ulotlarning birida Aleksey Ulanov oʻzining sherigi Irinani qo‘lida ushlab tura olmay qoldi, u yiqilish chog‘ida arena devoriga boshin qattiq urib oldi. Ular chiqishini koʻrsatish uchun muz maydonoga chiqib kelganda, muxlislar koʻzlaridan olov yonib turgan nurli yuzli Iraning yuzi qogʻozdek oppoq boʻlib qolganini payqashdi. Shunga qaramay, sportchi ajoyib tarzda konkida uchdi, tomoshabinlar bilan toʻla zal bu safar toʻrtinchi marta jahon chempioni boʻlgan mashhur juftlikni xursandchilik bilan olqishladi. Spektakldan keyin ular jilmayib, jurnalistlarga intervyu berishdi. Ammo ularning hech biri oʻsha paytda bu tabassum Irina uchun qanchalik qiyin ekanligini his qilmadi.

Bunga unung oʻylamagan yerdan jarohat olib qolganigina sababchi emasligi. Ushbu chempionatninb oldinda Aleksey Ulanov oʻzining sherigini oʻzgartirishini maʼlum qilib qoʻygan. U Moskvadan Leningradga ketib, birozdan beri til topishib yurgan Lyudmila Smirnova bilan juftlik qurmoqchi edi. Bungacha Ittifoq chempionatida Irina Rodnina — Aleksey Ulanov doimo birinchi o‘rinni egallagan bo‘lsa, Lyudmila Smirnova — Aleksandr Suraykin ikkinchi o‘rinni egallagan. Irina sherigi uning yuragini zabt etgan goʻzal Neva qirgʻogʻida yashashini bilsa-da, bu qaror uni odatdagidek chalkashtirib yubordi. Bu uning uchun hayotni qaytadan boshlagandek edi. Moskvaga qaytgach, sportchi figurali uchishni tark etmoqchi edi. Ammo keyin qaysar qiz yana buzilib ketdi. U oʻziga, keyin Alekseyga, keyin esa butun tinglovchilarga hali ham foydali ekanligini isbotlashga qaror qildi.

Sportdagi yutuqlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

A.Ulanov bilan birga[tahrir | manbasini tahrirlash]

Poyga 1967-68 1968-69 1969-70 1970-71 1971-72
Qishki Olimpiya oʻyinlari 1
CH 1 1 1 1
ECH 5 1 1 1 1
KCh 3 3 1 1

A.Zaitsev bilan birga[tahrir | manbasini tahrirlash]

Poyga 1972-73 1973-74 1974-75 1975-76 1976-77 1977-78 1978-79 1979-80
Qishki Olimpiya oʻyinlari 1 1
CH[1] 1 1 1 1 1 1
EC[2] 1 1 1 1 1 1 1
KC[3] 1 1 1 1

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Әlem chempionati
  2. Yeuropa chempionati
  3. KSRO chempionati