Avga

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

Avga (Auga) (boshqa Aγyη; ehtimol, aγyή „yorqinlik“, „quyosh nuri“ dan) ― qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni[1][2].

Tegei va Nearadan Arkadiy shohi Aleyning qizi. Afina shahrining ruhoniysi edi[3].

Gerakl uni Afina Alea ibodatxonasining shimolidagi manbad oldida yoʻldan ozdirdi (Gekateyda boshqa versiya)[4]. U Gerakldan oʻgʻli Tekefni dunyoga keltirdi va uni Afinaning muqaddas joyida tashlab ketdi.

Aleyga nabirasi tugʻilganidan soʻng baxtsizlik taxmin qilingan. Va otasidan qoʻrqib Avga bolasini Afina ibodatxonasida yashirdi[5]. Maʼbuda budan gʻazablandi va mamlakatni vabo bilan jazoladi. Keyin Aley mamlakatni vabodan qutqarish uchun bolani yoʻlga tashlashni buyurdi. Bola Artemidaning juft tuyoqli hayvoni  boqdi. Chaqaloqni Parfeniya („qiz“) togʻiga tashlab yuborishdi, lekin un tuyoqli hayvon  va Shoh Korifning choʻponlari tomonidan qutqarildi. Yoki uni Porfeya togʻida dunyoga keltirdi va oʻsha yerda tashlab ketdi[6]. Yoki Aley uni Navpliyaga topshirdi, uni olib borishdi, u tizzasiga yiqildi va Tegey maydonida turgan Ilifiya ibodatxonasi oldida koʻzi yorigan. (Ilifia „Auga tiz choʻkdi“ deb nomlangan)[7].

Avga qochishga majbur boʻldi, Miziyaga kelib qoldi, u yerda Tevfrantga turmushga chiqdi. Yana bir versiyasiga koʻra, Avga quvgʻindan qochib, Telef bilan birga dengizga yugurdi va Miziyaga suzib bordi. Yevripidga koʻra, u dengizga qutida tashlangan, Afina uni Kaikning ogʻziga yuborgan[8]. Aley Avgani Navpliyga berib yubordi va u uni dengizda choʻktirmaslikka qaror qildi, u esa Tevfraniya hukumroni Tevfrantga (Misiya podshohiga)  berib yubordi va u uvga uylandi (yoki Navpli uni Karianlarga sovgʻa qildi va ular esa Tevfrantga berdi)[9]. Gekateyning hikoyasiga koʻra, u Gerakldan bolani tugʻib, oʻgʻli bilan birga qutida daryoga tashlangan.

Boshqa bir versiyaga koʻra, u Tevfrantning boqib olingan qizi edi. Telef va Parfenopey Midiya qirolligini Midasdan himoya qilgan, qirol Telefga Avgustani turmushga berishga vaʼda qilgan. Avga uni oʻldirmoqchi edi, lekin ajdaho ularning oʻtasidan sudralib chiqdi va tanildi[10]. Telef keyinchalik Tevfrant tomonidan qabul qilindi.

Pergamda Koik ustida Avga haykali bor edi[11] yodgorligi bor edi. Gerakl bilan uchrashgan barcha ayollardan koʻra u otasiga oʻxshagan oʻgʻil tugʻdi. Delflardagi Polignot rasmida Aida tasvirlangan[12].

Avganing taqdiri Pergamon qurbongohidagi Telef frizida aks ettirilgan[13].

Sofoklning „Avga“ fojeasi, Yevripidning „Avga“[14] fojiasi, Afareyaning „Avga“ fojiasi, Fililiyaning „Avga“[15] komediyasi, Rimfona „Avga“.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Любкер Ф. Lycurgus // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. Канский, пер. А. Д. Вейсман, Ф. Гельбке, Л. А. Георгиевский, А. И. Давиденков, В. А. Канский, П. В. Никитин, И. А. Смирнов, Э. А. Верт, О. Ю. Клеменчич, Н. В. Рубинский — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 796—797.
  2. Авга // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. Андреевский — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1890. — Т. I. — С. 53.
  3. Придик Е. Телефос // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1901. — Т. XXXIIа. — С. 815.
  4. Pavsaniy. Opisanie Elladi VIII 47, 4
  5. Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 33, 9
  6. Gigin. Mifi 99
  7. Pavsaniy. Opisanie Elladi VIII 48, 7
  8. Strabon. Geografiya XIII 1, 69 (str.615), ssilka na Yevripida
  9. Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 7, 4; 7, 8; III 9, 1
  10. Gigin. Mifi 100
  11. Pavsaniy. Opisanie Elladi VIII 4, 9
  12. Pavsaniy. Opisanie Elladi X 28, 8
  13. „Словарь античности. Пер. с нем. / под ред. В.И. Кузищина. — М.: Издательство "Прогресс", 1989. — С. 8. — 704 с. — ББК 63,3(0)3я2“. 28-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-avgust 2019-yil.
  14. Vestnik drevney istorii. 1996. № 2. S.246-249
  15. Vestnik drevney istorii. 1996. № 2. S.246-249