Aligo

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Aligo (frans. aligot)[1][2] — kartoshka pyuresi (koʻpincha sarimsoq bilan) aralashtirilgan pishloqli taom boʻlib, u Fransiyaning[3] markaziy massivining janubidagi Aubrak tumanida (Averon , Kantal , Lozer , Oksitaniya) tayyorlanadi.. Averon boʻlimining fondyusiga oʻxshash bu taomi Overni restoranlarida keng tarqalgan.

Anʼanaviy ravishda Tomme de Laguiole (Tomme fraîche) yoki tomma d’Auvergne pishloqidan tayyorlangan aligo fransuz taomi hisoblanadi, va mahalliy gastronomiyada Tuluza kolbasalari yoki qovurilgan choʻchqa goʻshti[4] bilan yuqori baholanadi. Tomme oʻrniga boshqa pishloqlardan ham foydalaniladi, jumladan kantal[5], mosarella[6] va layol. Pishloqni tanlash juda muhim va bu natijaga katta taʼsir koʻrsatadi. Tommani Fransiyadan tashqarida topish qiyin va boshqa koʻplab pishloqlar juda qattiq deb hisoblanadi. Pishloq yumshoq, sutli taʼmga ega boʻlishi kerak, lekin juda shoʻr boʻlmasligi va oson erimasligi kerak. Buyuk Britaniyada Lankashir pishloqi[7] eng yaxshi pishloq hisoblanadi. Mumsimon kartoshkadan koʻra kukunlisi afzal koʻriladi.[7].

Tarkibiy mahsulotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aligo sariyogʻ, qaymoq, maydalangan sarimsoq va eritilgan pishloq bilan aralashtirilgan kartoshka pyuresidan tayyorlanadi. Taom silliq elastik tuzilishga ega boʻlganda tayyor boʻladi. Retseptlar turlicha boʻlsa-da, Larousse Gastronomique masalliqlar sifatida 1 kg kartoshka; 500 g tomma, layol yoki kantal pishloqi; 2 tishcha sarimsoq; 30 g sariyog '; tuz va qalampirni koʻrsatishadi.[3]

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bu taom Santyago-de-Kompostelaga ketayotgan ziyoratchilar uchun tayyorlangan boʻlib, ular mintaqada tunab qolishgan. Afsonaga koʻra[4], aligo dastlab non bilan tayyorlangan, keyinchalik u Fransiyada paydo boʻlganidan keyin kartoshka bilan almashtirildi. Bugungi kunda u qishloqlardagi yigʻilishlarda va ziyofatlarda asosiy taom sifatida xizmat qiladi. Aligo hozirgacha Averon uylarida va koʻcha bozorlarida qoʻlda tayyorlanadi. Aligoni anʼana boʻyicha Overni qizil sharobi bilan tortiladi.[5][8][7][9]

Etimologiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ehtimol, oksitancha alicouotʼdan, ehtimol lotin aliquid dan yoki qadimgi fransuz harigoteridan olingan. Rohiblar ziyoratchilarni kutib olgan alle cuite („boring, ovqatlaning“, „hamma narsa tayyor“) iborasidan kelib chiqqanligi haqidagi maʼlumot ham mavjud.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Vongerichten, Jean-Georges; Bittman, Mark. Simple to Spectacular: How to Take One Basic Recipe to Four Levels of Sophistication, 2000. ISBN 0767903609. 
  2. „Martha Stewart - Aligote on Toast“ (19-aprel 2012-yil). Qaraldi: 9-yanvar 2017-yil.
  3. 3,0 3,1 „Larousse Gastronomique“. 13-fevral 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-aprel 2011-yil.
  4. 4,0 4,1 „Regions of France: Aveyron Aligot“. Qaraldi: 25-iyul 2015-yil.
  5. 5,0 5,1 „Celebrating Regional Cooking of France“ (18-noyabr 1981-yil).
  6. „Too Many Chefs“. 14-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-aprel 2011-yil.
  7. 7,0 7,1 7,2 Felicity Cloake. „How to cook the perfect aligot“ (5-fevral 2020-yil).
  8. Gaudry, François-Régis. Let's Eat France!: 1,250 specialty foods, 375 iconic recipes, 350 topics, 260 personalities, plus hundreds of maps, charts, tricks, tips, and anecdotes and everything else you want to know about the food of France, 16-oktabr 2018-yil. ISBN 9781579658762. 
  9. Mah, Ann. Mastering the Art of French Eating: From Paris Bistros to Farmhouse Kitchens, Lessons in Food and Love. New York: Penguin, 2013. ISBN 9781101638156. 

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]