Och qolish

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Och qolish (tibbiyotda) — oziq moddalarning organizmga butunlay yoki yetarli kirmay qoʻyishi yoki tuzuk oʻzlashtirilmasligi sababli organizmda roʻy beradigan holat; O.q. sifatsiz ovqat isteʼmol qilganda yoki organizm biror sababga koʻra ovqatni singdira olmaganda ham vujudga keladi. O.q. tabiatda hayvonlar orasida fi-ziologik holat hisoblanadi (ular qish-ki uyquga ketganda). Bunda organizmda moddalar almashinuvi keskin pasayadi.

Odamda O.q. patologik hodisa boʻlib, ovqat yemaganda, yeyilgan ovqat hazm boʻlmaganda (mas, meʼda-ichak kasalliklarida) yoki sifatsiz ovqat yeyil-ganda roʻy beradi. O.q. ayniqsa, bolalar uchun zararli, bunday bolalar jis-moniy va aqliy jihatdan tuzuk rivojlanmay qoladi.

Toʻliq, mutlaqo (absolyut) va chala (toʻyib ovqatlana olmay) O.q. farq qilinadi. Bundan tashqari, ayrim oziq moddalar organizmga yetarli kirib turmasa, juzʼiy (sifat jihatdan) O.q. deb yuritiladi. Toʻliq va mutlaqo (absolyut) O.q.da organizmdagi zaxira oziq moddalar (ayniqsa, yogʻ) hisobiga u bir necha vaqt yashab turadi. Odam uchun toʻliq O.q.ning chegarasi 70 kungacha, bu kishining oʻziga xos jihatlari, yoshi, jinsi va b.ga bogʻliq. Ayollar O.q.ga koʻproqchidamli; bolalar va kek-salarga O.q. tez taʼsir etadi.

Yogʻ bosishni, baʼzan moddalar almashinuvining buzilishiga aloqador boʻlgan boshqa kasalliklar (podagra, qandli diabet va b.), shuningdek, allergik va ruhiy kasalliklarni davolash maqsadida toʻliq va juzʼiy O.q. tatbiqetiladi. Och qoldirib davolash kursi 2 davrdan iborat: och qolish va tikla-nish, bu davo usulini kasalxona sharoitida olib borish maqsadga muvofiq. [1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil