Lagʻmon

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Lagʻmon (xitoycha "la myan" — choʻzilgan hamir) — pishitilgan hamir chilvir qilib choʻzilib tayyorlanadigan taom. Hamir qorilgach (0,5 kg unga 1 stakan suv, 1 choy qoshiq tuz hisobida), 1 soatcha tindirish uchun oʻrab qoʻyiladi. Hamir mushtlab pishitiladi, shu hamirdan qoʻlda (yoki maxsus mashinada) L. hamiri choʻziladi (yoki yoyilib ugra kesiladi). L. chilviri bir-biriga yopishib ketmasligi uchun yuziga dogʻlab sovitilgan oʻsimlik moyi surtiladi. Hamirni qaynab turgan tuzli suvga solib, suv yuziga qalqib chiqquncha pishiriladi. Pishgan hamir sovuq suvda chayiladi. L.ga qayla tayyorlash uchun goʻsht, bulgʻor qalampiri va piyoz, sabzi, turp, karam, pomidor, sarimsoq, kartoshka kabi masalliklar toʻgʻraladi, oshkoʻklar, jusay mayda qirqiladi. Dogʻlangan yogʻda goʻsht, piyoz va sarimsoq, bulgʻor qalampiri, pomidor qovuriladi, turp, kartoshka va oshkoʻklarni solib suv quyiladi. Dasturxonga tortishda likop yoki kosalarda hamiri yuziga qayla solib suziladi. Bir choy qoshiq lozijon solinadi. L.ning kesma L., choʻzma L., qovurma L., shiman, shivit oshi va b. turlari bor. Lag`manni Xitoyda Tunganlar, Uyg`urlar, Qozoqlar, O`zbeklar, Qirg`izlar, Tojiklar oilada pishirib yeydi, ushbu millatlarni hammasiga tarqalgan, lekin kelib chiqishiga kelsak, Xitoy tilida gaplashadigan Tungan millati, chunki Tunganlar bu ovqatni tarqatgan ham Lag`man tayyorlash turini rivojlantirgan, hozirgi kunda Tunganlarda 15 xil ga yaqin lag`man turi mavjud.

Lag`man turlari: Go`yvru lag`mon: Xitoy va Tungan tilida ma`nosi: yog`dan o`tqizilgan lag`man Jya chong lag`man: Xitoy va Tungan tilida ma`nosi: Oilaviy lag`man Mu ar lag`man: Xitoy va Tungan tilida ma`nosi: qo`ziqorin lag`man (qora rangli qo`ziqorin) Mo`gu lag`mon: Xitoy va Tungan tilida ma`nosi: qo`ziqorin lag`mon (oddiy qo`ziqorin) Jusay lag`mon: Xitoy va Tungan tilida ma`nosi: Jusay dan tayyorlanadi Chezi lag`man: Xitoy va Tungan tilida ma`nosi: baqalajon lag`mon Tudvsi lag`man: Xitoy va Tungan tilida ma`nosi: ingichga tug`ralgan kartochka lag`mon Shixungshi lag`mon: Xitoy va Tungan tilida ma`nosi: pamildori va tuxum lag`mon .......

Lag`monni qovurilgan turi esa qovurilgan lag`mon deb ataladi, uni Xitoydagi Tumganlar, Uyg`urlar, Qozoqlar va boshqalar hammasi Chovmian deb ataydi, bu ham Xitoy tilidan kelgan so`z, xitoycha manosi chov=qovurilgan, mian=xamir.

Qovurma lag`man taxminan 5 xil bo`ladi: Ding ding qovurma lag`mon: Xitoy va Tungan tilida ma`nosi: juda kichkina kesilgan lag`mon Manpar qovurma lag`mon:Xitoy va Tungan tilida ma`nosi:yupqa qilib kesilgan lag`mon Arjie qovurma lag`mon: ikkiga bo`libgan lag`mon Ganbian qovurma lag`mon: quruq lag`mon yani suvi kam lag`mon jiachong qovurma lag`mon: oilaviy qovurma lag`mon


[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil