e-Mail

Vikipediya, ochiq ensiklopediya


Elektron pochta (e-mail) — maʼlumotlarni uzatish tarmogʻi orqali axborotlarni bir foydalanuvchi elektron qutisidan boshqasinikiga joʻnatish, qabul qilish va maʼlum vaqtgacha saqlanishini taʼminlovchi dasturiytexnik vositalar toʻplami. E.p. axborotlarni tarmoqning bir punktidan boshqasiga tezkor uzatishni taʼminlaydi. E.p.da maxsus shlyuzlar orqali har xil elektron axborot tizimlari vositasida axborotlar dunyoning istalgan burchagiga uzatiladi. E.p.dan uzluksiz ravishda yoki maʼlum vaqt (seans)larda foydalanish mumkin. E.p.20-asr ning 60-y.larida "katta" hisoblash mashinalarida "koʻp foydalanuvchilar tartibi" dasturining ishlatilishidan boshlangan. 1989 yilda birinchi marta tijorat pochta xizmatlari bilan internet oʻrtasida aloqa oʻrnatildi.

Oʻzbekiston hududida E.p. xizmati 1990—91 yillarda maʼlumot uzatish tarmogʻi operatorlari tomonidan taqsim etila boshlandi. 1997 yilda Toshkent pochtamti korxonasida "Ke1sot" tarmogʻi orqali E.p. xizmatlari punkti ishga tushirildi. Hozir Oʻzbekistonda fuqarolar, korxonalar, xonadonlar internet tizimiga ulangan kompyuterlar va "Internet kafe"lar orqali E.p.dan foydalanadilar. Internetga chiqish imkoniyati boʻlmagan mijozlar uchun "Oʻzbekiston pochtasi" aksiyadorlik tarmogʻi orqali E.p. va gibrid pochta (pochtani qabul qilish, ishlov berish va yetkazish jarayonida E.p. va anʼanaviy pochta resurslari ishlatiladi) xizmatlarini yoʻlga qoʻyish ishlari olib borilmoqda. Gibrid pochta orqali korxona, tashkilotlar va oʻquv muassasalaridan olingan axborot, xabar, reklama, taklifnoma, chaqiruv qogʻozlari va boshqalar pochta xodimlari tomonidan oluvchilarning manzillariga yetkazilib beriladi.

Elektron pochta (ingl. E-mail yoki email, electronic maildan qisqartma) — kompyuter tarmoqlarida informatsiyani uzatish usullaridan biri. FidoNet tarmog`ida elektron pochtaning analogi Netmail deb ataladi.

Elektron pochtaning asosiy hususiyatlaridan biri u to`g`ridan to`g`ri pochtani oluvchiga emas, balkim oraliq bo`g`in orqali yuboradi. Bu oraliq bo`g`innig nomi - pochta yashigi bo'lib, u serverda joydir, habarlar odatda usha erda saqlanadi va odatda unga faqat parol bilan yo`l qo`yiladi.

Pochta serverlariga pochta bilan ishlovchi programmalar orqali yoki veb interfeys orqali kirish mumkin.

Elektron pochtani yuboruvchidan qabul qilib olishigacha qadamma-qadam yo`li (relay serversiz):

e-mailnig yo`li
  1. Xat yaratilishi;
  2. Pochta bilan ishlovchi programma yuboruvchining SMTP-serveri bilan bog`lanishi;
  3. SMTP-serverga informatsiya kimga mo'ljallanganligi va yuboruchisi kimligini uzatish;
  4. SMTP-server bilan xatining kim va kimga yuborilayaotganligi to`g`ri ekanligini tekshirish;
  5. Yuborilayotgan xatni navbatga qo`yish;
  6. Pochta serverlari haqida DNS-so`rov qabul qiluvchining domeni (MX-yozuvi) uchun;
  7. Yuboruvchining SMTP-serveri qabul qiluvhining pochta serverlari bilan ulanishinig urunishlari, agar urunishlar muvaffaqiyatsiz bo`lsa, urunishlar qaytarilsdi;
  1. Muvaffaqiyat li urunishda xatni uzatish, agarda muvaffaqiyatsiz bo`lsa xatni boshqatdan uzatib ko`rishga navbatga qo`yish;
  2. Qabul qiluvchining domeni bilan SMTP-server orqali qabul qilishi;
  3. Xatni spamga o`hshashligini rekshirish;
  4. POP3, IMAP yoki boshqa protokollar bilan ishlovchi xatrarni saqlovchi modulga uzatish;
  5. Qabul qilib oluvchi POP3 yoki IMAPserver bilan bog`lanib, autentifikatsiyadan o`tib qabul qilish.

Elektron pochtani uzatish protokollari[tahrir]

E-mail bilan ishlash uchun programmalar[tahrir]

Shuningdek qarang[tahrir]

Havolalar[tahrir]

*