Zohran Kwame Mamdani
| Zohran Mamdani | |
|---|---|
.jpg) | |
| Nyu-York shahri saylangan hokimi | |
|
Mansab davri 1-yanvar 2026-yil | |
| Oʻtmishdoshi | Eric Adams |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi |
18-oktyabr, 1991-yil Kampala, Uganda |
| Fuqaroligi |
Uganda AQSh (2018-yildan) |
| Siyosiy partiyasi | Demokratik partiya |
| Taʼlim | Bowdoin College (BA) |
| Dini | Islom |
Zohran Mamdani (Zohran Kwame Mamdani; tug'ilgan sanasi: 18-oktabr 1991-yil) — amerikalik siyosatchi, Nyu-York shahrining 2025-yil 4-noyabrdan boshlab 111-meri (hokimi). U Nyu-York shtatining 36-okrugi bo'yicha Assambleya a'zosi (2021–2025) bo'lib xizmat qilgan, Demokratik sotsialistlar Amerikasi (DSA) a'zosi va Nyu-Yorkdagi dastlabki hind-musulmon kelib chiqishiga ega mer sifatida tarixga kirdi. Mamdani 2025-yilgi merlik saylovida sobiq gubernator Endryu Kuomoni mag'lub etib, shaharning eng yosh meri (34 yoshda) bo'ldi va 1892-yildan beri saylangan eng yosh yosh hokimga aylandi.[1]Uning siyosiy platformasi uy-joy islohotlari, politsiya va qamoqxona islohotlari, jamoat kommunal xizmatlarining davlat mulkiga o'tkazilishi va oilalar uchun universal bolalar bog'chasi kabi masalalarga qaratilgan. Mamdani Falastin huquqlari tarafdori sifatida tanilgan va BDS harakatini qo'llab-quvvatlaydi.[2]
Erta hayoti va ta'limi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Zohran Kvame Mamdani 1991-yil 18-oktabrda Ugandaning Kampala shahrida tug'ilgan. Uning otasi — kolonializm bo'yicha akademik Mahmud Mamdani, onasi — kino rejissyori Mira Nair, ikkalasi ham kelib chiqishi Hindistonga borib taqaladi. Otasi — Mumbayda tug'ilgan gujarati shia musulmon, Ugandada o'sgan, bobosi va buvisi hozirgi Tanzaniyada tug'ilgan. Onasi — Rurkela shahrida tug'ilgan panjobi hindu, Bobanesvarda o'sgan, bobosi Hindiston ma'muriy xizmati xodimi, buvisi — ijtimoiy faol va Hindistondagi Salaam Baalak Trust asoschisi.[3] Zohranning oilasi Kampalada 5 yoshigacha yashagan, keyin Janubiy Afrikaning Keyptaun shahriga ko'chib o'tgan, u yerda otasi Keyptoun universitetida Afrika tadqiqotlari bo'limini boshqargan. Mamdani St. Jorj grammatika maktabida o'qigan va apartheiddan keyingi davrda tengsizlik va moddiy adolat haqida fikrlarga ega bo'lgan. 7 yoshida oilasi Nyu-Yorkka ko'chib o'tgan, Morningsayt-Xaytsda joylashgan. U Bank Street School for Children maktabida o'qigan, o'rta maktabda mustaqil nomzod sifatida saylovda qatnashgan, teng huquqlar va urushga qarshi siyosatni targ'ib qilgan.[3] 2003-yilda otasining ta'tilida Kampalaga qaytib, bir yil o'qigan. 2010-yilda Bronx High School of Science maktabini tamomlagan, u yerda kriket jamoasini tashkil etgan va futbol o'ynagan. Keyin Meyn shtatidagi Bowdoin kollejiga o'qishga kirgan, Afrika tadqiqotlari bo'yicha bakalavr darajasini 2014-yilda olgan. U kollejda Falastin uchun adolat talabalari bo'limini tashkil etgan va "Kwame's Kolumnalu" ustunini yozgan.[3] Siyosatga kirishdan oldin, Mamdani Kvinsdagi past daromadli immigrant uy egalari uchun ipoteka oldini olish va uy-joy maslahatchisi bo'lib ishlagan, bu uni uy-joy va iqtidor masalalariga qiziqtirgan.[3]
Mamdani 2018-yilda AQSh fuqaroligini olgan. U shia musulmon, kamida besh til biladi: ingliz, hind, bengal, ispan, luganda va arab tillari.[3]
Siyosiy faoliyati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Boshlang'ich faoliyat
[tahrir | manbasini tahrirlash]Mamdani 2015-yilda Nyu-York shahar kengashi 23-okrugiga maxsus saylovda Ali Najmi kampaniyasida ko'ngilli bo'lgan. 2017-yilda Falastinga nisbatan pozitsiyasi tufayli Nyu-York DSA bo'limiga qo'shilgan. U Xader El-Yatimning 2017-yilgi kengash kampaniyasini boshqargan, Ross Barkanning 2018-yilgi Senat kampaniyasi va Tiffani Kabaning 2019-yilgi Kvins okrug prokurori kampaniyasida ishchi bo'lgan.[3]
Nyu-York shtat Assambleyasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]2019-yil oktyabrda Mamdani Nyu-York shtatining 36-okrugiga (Astoria va Long-Aylend-Siti, Kvins) nomzodligini e'lon qildi, DSA tomonidan qo'llab-quvvatlandi. Uning platformasi uy-joy islohotlari, politsiya va qamoqxona islohotlari, kommunal xizmatlarning davlat mulkiga o'tkazilishini o'z ichiga oldi. 2020-yil iyunida besh muddatli deputat Aravella Simotasni mag'lub etdi va noyabrda g'alaba qozondi. 2022 va 2024-yillarda qayta saylandi.[3]U DSA "State Socialists in Office" blokining a'zosi va Nyu-York musulmon demokratik klubi a'zosi. 2023-yilgi DSA konventsiyasida asosiy ma'ruzachi bo'lgan. 2025-yil yanvar holatiga ko'ra, to'qqizta qo'mitada xizmat qilgan: Shaharlar; Saylov qonuni; Energiya; Ko'chmas mulk solig'i va boshqalar. 2025-yil may holatiga ko'ra, 20 ta loyihani taklif qilgan (uchtasi qonunga aylangan) va 238 tasini qo'llab-quvvatlagan. Asosiy harakatlari: bepul avtobus pilot dasturi va taksi haydovchilari bilan ochlik grevi.[3]
Nyu-York meri saylovi
[tahrir | manbasini tahrirlash]2024-yil oktyabrda Mamdani 2025-yilgi Nyu-York merligiga nomzodligini e'lon qildi. 2025-yil 24-iyun Demokratik partiya ichki saylovida Endryu Kuomonini ranked-choice ovoz berish orqali mag'lub etdi, Bred Lander bilan o'zaro qo'llab-quvvatlash yordamida. [3][4] 2025-yil 4-noyabr saylovida Kuomo (mustaqil) va Respublikachi Kurtis Sliyani mag'lub etib, 50.4% ovoz bilan g'alaba qozondi. U shaharning eng yosh, birinchi hind va musulmon meri bo'ldi. Saylovdan keyin Prezident Donald Trump federal mablag'larni qaytarib olish bilan tahdid qildi.[5][6] U "shaharning bir avlodlardagi eng ambitsiyali siyosiy platformasini" amalga oshirishni va'da qildi.[7] U boylarga soliqni oshirish va universal bolalar bog'chasini moliyalashtirishni qat'iy himoya qildi.[8]
Kontroversiyalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Mamdani kampaniyasi "Unity and Justice Fund"dan "iflos pul" qabul qilgani uchun Kuomo tomonidan ayblangan. Falastin pozitsiyasi tanqidga uchradi: u Hamasning 7-oktyabr hujumlarini urush jinoyati deb mahkum qilgan, lekin Isroil siyosatini aparteid deb atagan, BDSni qo'llab-quvvatlagan va Nyu-York xayriya tashkilotlarining Isroil poselentlariga yordamini to'xtatish loyihasini homiylik qilgan.[3] 2025-yil iyul so'rovida yahudiy amerikaliklar orasida qo'llab-quvvatlash oshgan (44 yoshgacha 67%), ammo ko'p rahbarlar tanqid qilgan. Trump saylovdan keyin mablag'lar qaytarib olish bilan tahdid qilgan va "yahudiylar dushmani" deb atagan. Mamdani Venesuela va Kubadagi AQSh sanksiyalarini tanqid qilgan, Hindiston Bosh vaziri Narendra Modini "urush jinoyatchisi" deb atagan va onlayn islomofobik hujumlarga duch kelgan.[3][9]
Shaxsiy hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Mamdani 2021-yilda Hinge ilovasi orqali animator va illüstratör Rama Duwajini uchratgan; u bilan 2024-yil oktyabrda unashtirilgan, dekabrda nikoh marosimi o'tkazgan va 2025-yil fevralda Nyu-York shahar meriyasida fuqarolik nikohini rasmiylashtirgan. Iyulda Ugandada yana marosim o'tkazganlar. Ular Astoriyada, Kvinsda yashaydi.[3]U xip-xop muxlisi, "Young Cardamom" va "Mr. Cardamom" taxallusi ostida rep musiqa yozgan va prodyuser qilgan. 2016-yilda ugandalik reper HAB bilan "Sidda Mukyaalo" EP albomini chiqargan, Jinjadagi Nyege Nyege festivalida chiqish qilgan. 2019-yilda buvisiga bag'ishlangan "Nani" singlini chiqargan. Onasining 2016-yilgi "Queen of Katwe" filmiga saundtrekni tanlagan va uchinchi yordamchi rejissyor bo'lgan.[3]Mamdani Arsenal muxlisi, kriket, All Elite Wrestling va Nyu-York Knicksi tarafdori, 2012-yildan beri Real Oviedo aksiyadoridir.[3]
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Nyu-York shtat Assambleyasi profili (Wayback Machine saytida 2025-06-23 sanasida arxivlangan)
- ↑ „Zohran Mamdani wins NYC mayor election over Cuomo, NBC News projects“. NBC News (2025-yil 5-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 7-noyabr.
- ↑ „Zohran Mamdani“. Wikipedia. Qaraldi: 2025-yil 7-noyabr.
- ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 „Zohran Mamdani“. Wikipedia. Qaraldi: 2025-yil 7-noyabr.
- ↑ „5 things we learned about Zohran Mamdani“. POLITICO (2025-yil 3-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 7-noyabr.
- ↑ Manba xatosi: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namednbcnews - ↑ „Zohran Mamdani elected mayor of New York on winning night for Democrats“. The Guardian (2025-yil 5-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 7-noyabr.
- ↑ „Zohran Mamdani announces all-female transition team as he prepares for New York mayoralty“. The Guardian (2025-yil 5-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 7-noyabr.
- ↑ „An Emboldened Mamdani Sheds Conciliatory Tone“. The New York Times (2025-yil 5-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 7-noyabr.
- ↑ „The Obstacles Facing Mayor Mamdani — According to New York Insiders“. POLITICO (2025-yil 6-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 7-noyabr.