Zia Pasha

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Zia Pasha
Tavalludi 1829
Vafoti 17-may 1880[1]
Fuqaroligi Usmonli imperiyasi

Abdul-Hamid Zia Bey, Zia Pasha(turkcha: Abdul Hamid Zia Pasha ; 1825, Istanbul, Usmonlilar imperiyasi - 1881 yil 17-may, Adana) - turk shoir, tarjimon, , siyosatchi, davlat va jamoat arbobi. Ibrohim Shinosiy va Namiq Kamol bilan birga Tanzimat davrining ilk mualliflaridan biridir.

Biografiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

1860-yillarda Ziyo Posho

Badavlat oilada tug'ilgan. Yoshligida u o'z faoliyatini davlat amaldori sifatida boshlagan, boshqa narsalar qatori Kipr gubernatori ham bo'lgan. Yangi Usmonlilar jamiyatining tashkilotchilari va rahbarlaridan biri.

U " Yangi Usmonlilar " jamiyatining mo'tadil qanotini boshqargan. 1867-yilda u vatanini tark etib, Namiq Kamol bilan birga Parijga, so'ngra Buyuk Britaniyaga jo'naydi. Namiq Kamol bilan birgalikda Londonda “ Muxbir ” jurnali va “Hurriyat” (Ozodlik) gazetasini nashr ettirdi. Turkiya konstitutsiyasi loyihasi mualliflaridan biri (1876).

1880-yilda o'limidan biroz oldin Turkiyaga qaytib keladi. U Kiprda, Amasiyada, Konyada, Halabda va qisqa muddat Adanada gubernatorlik qilgan va u yerda sirozdan vafot etgan.

Yaratilish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Tanzimat adabiyotining koʻzga koʻringan namoyandasi.

U turk adabiyotiga xalq xarakteri berishga intilgan, turk tilini demokratlashtirish tarafdori boʻlgan, lekin she’rlarida an’anaviy shakllarga amal qilgan.

Sultonning yuqori martabali amaldorlarini haqorat qiluvchi bir qancha yovuz she'rlar muallifi. “Ziyo she’rlari” devoni (1881) va soʻfiylik motivlari va ratsionalistik gʻoyalarni oʻzida mujassam etgan yana ikkita she’riy toʻplamidan tashqari turkiy adabiyotda satira namunasi hisoblangan “Gʻalabalar kitobi”ni, “Orzu” nasriy asarlarini ham yozgan.

U she’riyatdan tashqari siyosiy mavzudagi risolalar ham nashr ettirgan.

“ Tartuf ” turkchaga J. B. Molyer, asarlari J. VA. Russo , VA. La Fontaine, L. Viardot. Fransuz inkvizitsiyasi tarixi va Andalusiya tarixiga oid ikkita kitobning turk tiliga tarjimasi muallifi.

Tanlangan asarlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Terkob-i Bend
  • Zafername
  • Shi'ir ve insha
  • Xarabot

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Smirnov V.D., Turk adabiyoti tarixidan ocherk, Sankt-Peterburg, 1891;
  • Stambulov V., Namiq Kamol, Moskva, 1935;
  • Hikmet I., Ziya-posha (hayati ve eserleri), Ist., 1932.(turk.) )

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. (unspecified title)