Yusuf al-Barm
Yusuf al-Barm – 770-yillarda Xurosonda Abbosiylar xalifaligiga qarshi isyonchilar yetakchisi.
Yusuf al-Barmning kelib chiqishi haqida maʼlumotlar juda oz. Otasining ismi Ibrohim boʻlgan. Tarixchi Yaʼqubiy tomonidan berilgan maʼlumotlarga koʻra, Buxoroda yashovchi Banu Saqif qabilasi mavlosi boʻlgan[1]. Yusufning qaysi dinga eʼtiqod qilgani haqida hech narsa aytilmagan, shuningdek, uning „al-Barm“ taxallusining maʼnosi ham nomaʼlum[2].
Yusuf al-Barm tomonidan koʻtarilgan qoʻzgʻolon ilk Abbosiylar davrida Xurosonda sodir boʻlgan qator isyonlardan biri edi[1]. Bu isyon taxminan shu davrda sodir boʻlgan Muqanna qoʻzgʻoloniga oʻxshash edi[2]. Qoʻzgʻolonning aynan nima maqsadda sodir etilgani aniq emas. Baʼzi manbalarda Yusuf Xorijiylar vakili sifatida koʻrsatilgan boʻlsa, yana boshqa manbalar uni kofir deb oʻtgan[1]. C. E. Bosworthning taʼkidlashicha, „qoʻzgʻolon aslida siyosiy xarakterga ega boʻlib, xalifa va uning noiblari tomonidan amalga oshirilgan zoʻravonliklarga qarshi qaratilgan edi“[1]. Qoʻzgʻolon aynan qachon boshlanganligi nomaʼlum, biroq Humayd ibn Qahtaba Xuroson hokimi boʻlgan davrda, yaʼni 768-yilda boshlangan[2]. Ushbu qoʻzgʻolon Xurosonning janubiy hududlariga, ya'ni hozirgi shimoliy Afgʻoniston hududlari boʻlgan Badgʻis, Marvirud, Joʻzjon va Taliqon viloyatlariga tarqalgan[1].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bosworth 2002.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Crone 2012.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Bosworth, C. E. (2002). "Yūsuf al-Barm". in Bearman, P. J.. Encyclopaedia of Islam. Volume XI: W–Z (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. p. 358. doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_8045. ISBN 978-90-04-12756-2. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Y%C5%ABsuf+al-Barm&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.
- Crone, Patricia. The Nativist Prophets of Early Islamic Iran: Rural Revolt and Local Zoroastrianism. Cambridge and New York: Cambridge University Press, 2012. ISBN 978-1-107-01879-2.