Yopgan non

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Samarqand patirlari va yopgan nonlari

Yopgan non - pishirilgan xamir mahsuloti, asosan yumaloq, tekis va juda mazzali. Oʻrta Osiyo xalqlari, asosan, oʻzbek va tojiklar, turkmanlar, qoraqalpoqlar, qirgʻiz va qozoqlar, Afgʻoniston xalqlarining anʼanaviy noni hisoblanadi. Shuningdek, yopgan nonlarning boshqa turlari dunyoning ko'plab oshxonalarida uchraydi.


Yopgan nonlar turli xil bo'ladi ko'rishlari , tayyorlanishi, hajmi va ta'mlari ham o'ziga xos mazzali bo'ladi. O'zbek xalq dasturxonida hamisha yopgan nonlar bezab turadi. Keksalarimiz uzoq safarga chiqsang hich bo'lmasa non olib yurgin sanga yo'lingda o'ldosh bo'ladi deya nasixat qilishgan. Nonni juda ham qadrlashadi, xattoki ushog'ini ham. Har taomlar nonlar bilan birga yeyiladi to'yimli va mazzali bo'ladi. Bu nonlar tandirda yoki yer o'choqlarda yopiladi. Shu sababli ham xalq tilida yopgan non deya ataladi. Toshkentning go'zal yopgan nonlari, Samarqandning tildan tushmas patirlari, Buxoro, Xorazmning juda katta yer o'choqda yopiladigon nonlari xattoki qo'shni davlat Qozog'istonning Chimkent shahrida ham Xorazmniga o'xshash juda katta hajmdagi yopgan nonlar tayyorlashadi, bu yopgan nonlarning mazzasi esa hech qachon esingizdan chiqmaydi.

Yopgan nonlar bilan patir nonlarni bir- biridan farqi bor, yopib pishirishida bir xil qilinsada hajmi va ichiga qo'shiladigan maxsulotlarining juda katta farqi bor, shu sababli yopgan non yupqa tarzda, patir non esa qalin tarzda yopiladi. Mazasida ham juda katta farq bo'ladi.

Xamirga turli xil ingredientlar qo'shilishi mumkin: ziravorlar, tuxum, pishloq, xamirturush, sariyog' va mevalar xattoki piyoz ham qo'shilishi mumkin .

Tasniflash[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yopgan nonlar tasniflanadi

  • Ular foydalanadigan test turi bo'yicha:
    • javdar yopgan noni;
    • shirin non;
    • bannok.
  • Tayyorlash usuliga ko'ra:
    • tandir noni - tandirda pishirilgan yopgan non.
  • Yopgan nonlar, marosim yoki qaysi xalqqa mansubligi bilan ajralib turadi.
Pokiston yopgan nonlari

Dunyo oshxonalaridagi yopgan non turlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Javdar unidan va kartoshkadan tayyorlangan ajoyib yassi non
Изготовление турецкой лепёшки
Turkcha yopgan nonlarning tayyorlanishi
  • Bannock - bu mahalliy Amerika oshxonasida qovurilgan non.
  • Pechene - frantsuz oshxonasi .
  • Kasabalar tubjoy amerikalik oshxonada yucca ildizidan tayyorlanadi.
  • Lavash - bug'doy unidan tayyorlangan yupqa kek, asosan Kavkaz, Yaqin Sharq va Markaziy Osiyo xalqlari orasida.
  • Matnakash - arman oshxonasi .
  • Matza - yahudiylarning Pesax bayramida yeyish mumkin bo'lgan yagona non turi.
  • Mchadi - Gruziya oshxonasi .
  • Kulcha - tojik oshxonasi .
  • Girdacha - tojik oshxonasi .
  • Fatir - tojik oshxonasi .
  • Tojik bo'lmagan oshxona .
  • Naan - hind oshxonasi .
  • Nokake - tubjoy amerikalik makkajo'xori tortillalari.
  • Pane karazau - Sardiniyaning oshxonasi.
  • Pita - O'rta er dengizi oshxonasi .
  • Pit - Qrim-tatar oshxonasi
  • Pizza italyan taomidir .
  • Pupusa - tubjoy amerikalik oshxonadagi qalin jo'xori tortillasi.
  • Reykäleipä Finlyandiya oshxonasida javdar unidan tayyorlanadi.
  • Siskal - Vaynax oshxonasi, qalin makkajo'xori keki.
  • Tandoor-nan (tandoor non) - Markaziy Osiyo navlari:
    • Tokoch - qirg'iz oshxonasida, tog'och - uyg'urlar orasida.
    • Qozoq oshxonasida Tabana-nan, skovorodkada pishirilgan maxsus yassi non.
    • Patir - o'zbek oshxonasi .
  • Tortilla - Lotin Amerikasi xalqlari orasida jo'xori unidan tayyorlangan non.
  • Focaccia - italyan oshxonasi.
  • Fogasa - Kataloniya oshxonasi.
  • Xachapuri - Gruziya oshxonasi .
  • Chapati - hind oshxonasi.
  • Chapilg - Ingush oshxonasi
  • Chepalgash - chechen oshxonasi
  • Khinglysh, Xingalsh - ingush va chechen nonlari qaynatilgan qovoq bilan to'ldirilgan.
  • Xichin - qorachay-balkar oshxonasi.
  • Chudu - Dog'iston xalqlarining oshxonalaridan to'ldirilgan tortlar.
  • Churek - Shimoliy Kavkazda (asosan Kabardino-Balkariya va Karachay-Cherkesiyada ), Ozarbayjonda, shuningdek Xorazmda nonning umumiy nomi.
  • Shelpek - an'anaviy qozoq va uyg'ur qovurilgan yassi non.
  • Shotlandiya to'y tortlari .